Gratis studeren is een wereldwijde trend

De drie universitaire cursussen die de Open Universiteit op 5 december gratis ter beschikking stelt, zijn geen sinterklaascadeautjes, maar maken deel uit van een wereldwijde onderwijsrevolutie....

Een voorloper was er al. In 2001 zette de Amerikaanse universiteit Massachusetts Institute of Technology (MIT) al haar studiemateriaal op het internet, gratis. Het voorbeeld werd gevolgd door een aantal gerenommeerde universiteiten in de Verenigde Staten.

‘Maar wij gaan een stap verder’, zegt Fred Mulder, rector magnificus van de Open Universiteit Nederland. ‘Met dat materiaal van MIT kan een gewone student niet veel. Het zijn bijvoorbeeld de sheets die tijdens het college worden gebruikt. Zonder het verhaal van de docent heb je daar niet veel aan. De cursussen die wij op het net zetten, kun je volgen zonder docent, zonder begeleiding en zonder dat je je moet inschrijven.’

Na de eerste drie cursussen (over programmeren, duurzame ontwikkeling en rechten) staan er nog dertien op stapel, die alle binnen een half jaar op internet staan. De cursussen hebben elk een studielast van rond 25 uur en zijn onderdeel van een universitaire studie. Wie ze wil afsluiten met een toets, moet betalen.

Het liefst zet de OU al zijn cursusmateriaal gratis op het internet. Daartoe vroeg Thijs Wöltgens, die vorig jaar afscheid nam als voorzitter van het college van bestuur van de Open Universiteit, de overheid om 12 miljoen euro. Die 12 miljoen kreeg de Open Universiteit niet, maar een half miljoen euro voor een experiment kon er wel af. De Amerikaanse Hewlett Foundation deed daar nog eens tweehonderdduizend dollar bij.

Wat het effect van OpenER (staat voor Open Educational Resources; spreek uit: opener) zal zijn, is niet te voorspellen. Mulder gaat ervan uit dat een deel van de mensen die zo’n gratis snuffelcursus hebben gedaan, daarna ook echt willen studeren. Met het ministerie heeft hij daarover afspraken gemaakt.

‘Doel is dat we minstens vijfhonderd mensen weten te bewegen om echt te gaan studeren. Dat hoeft niet te gaan om een cursus bij ons, ze kunnen ook bij een commerciële aanbieder terecht, of bij een andere universiteit of hogeschool. Het hoeft ook niet te gaan om een volledige opleiding die wordt afgesloten met een examen.’

De beweging naar open educational resources is wereldwijd. De Open Universiteit van Engeland begon enkele weken geleden met openLearn en had in de eerste week al drieduizend geregistreerde studenten binnen.