Kabinet gelast onderzoek ontsporingen Irak

Minister Kamp van Defensie betwijfelt of hij volledig en juist is geïnformeerd door zijn eigen organisatie over de ‘hardhandige verhoren’ van vijftien Iraakse gevangenen in 2003...

In Den Haag is met ontsteltenis gereageerd op het nieuws dat officieren van de Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (MIVD) Irakezen hebben gemarteld.

Op een ingelaste persconferentie op het ministerie van Algemene Zaken kondigde Kamp aan dat de onderzoekscommissie gaat kijken of de informatie die de minister van de militairen kreeg ‘een compleet en juist beeld’ geeft. Kamp zei op de hoogte te zijn geweest van vermeende onregelmatigheden. Omdat de Koninklijke Marechaussee die onderzocht en Kamp er niets van hoorde, heeft hij verondersteld dat er niet genoeg aan de hand was om tot strafrechtelijke vervolging over te gaan. Kamp haalde gisteren de conclusie aan dat de marechaussee geen strafbare feiten heeft vastgesteld.

In een notitie waarover deze krant beschikt, schrijft de toenmalige bevelhebber van de marechaussee, generaal-majoor Kees Neisingh, op 18 november 2003, drie weken na de uit de hand gelopen verhoren, dat er in Zuid-Irak bij de Nederlandse militairen angst bestond om aangifte te doen van vermeende strafbare feiten.

Neisingh bezocht eind september met minister Kamp de provincie Al Muthanna in Zuid-Irak, waar Nederland onder Brits bevel het gezag handhaafde. Hij schrijft over zijn bezoek aan het Nederlandse bataljon: ‘Ik heb me niet aan de indruk kunnen onttrekken dat de sterke sociale controle in de weg staat van het doen van op zichzelf terechte aangiften.’ Het OM liet gisteren weten dat niet de minister of de marechaussee over de vervolging van strafbare feiten gaat, maar het OM zelf.

De onderzoekcommissie, die door minister Hirsch Ballin van Justitie wordt ingesteld, moet ook bezien hoe men bij Defensie met de informatie is omgegaan. De Kamer praat waarschijnlijk maandag over de vraag of er een parlementair onderzoek moet komen. GroenLinks wil dat en is daarin gevolgd door de PvdA, SP en D66.

Politiek Den Haag reageerde gisteren verbijsterd. op het nieuws dat Nederlanders Irakezen hebben gemarteld tijdens verhoren in de provincie Al Muthanna. ‘Als de feiten zouden kloppen, zijn het schokkende berichten’, zei minister-president Balkenende. Minister Bot van Buitenlandse Zaken keurt de verhoormethoden van de MIVD onomwonden af. Hij vindt dat Nederland zich ‘niet tot dit soort praktijk moet verlagen, dat kan gewoon niet.’

PvdA-leider Bos vindt dat de internationale reputatie van Nederland op het spel staat. Bos: ‘Het is natuurlijk ook heel erg dat de geur van een doofpot hier heel sterk begint te worden.’ Om die reden vindt hij Kamp, die drie jaar op de informatie zat, ‘geen knip voor zijn neus waard.’

Kamerlid Bakker (D66) was in 2000 voorzitter van de commissie die een aantal internationale missies onderzocht waaraan Nederland deelnam. ‘Ik zou niet weten waarom deze militairen niet alsnog vervolgd kunnen worden door het Openbaar Ministerie.’

De herinnering aan de misstanden in de Abu Graib-gevangenis en de afschuw die minister Kamp daarover heeft uitgesproken is voor GroenLinks-leider Femke Halsema aanleiding om een parlementair onderzoek te willen.

Zij verwijst naar vragen van haar scheidende collega Farah Karimi in 2004, die wilde weten wat de betrokkenheid van Nederlandse militairen was bij martelingen. Kamp was daarover niets bekend, maar hij verklaarde wel dat voor Nederlands personeel en de behandeling van gevangenen minstens de Verdragen van Genêve van toepassing waren.