Ook D66 en ChristenUnie laten groen gezicht zien

Met welke grote problemen krijgt het volgende kabinet te maken? De Volkskrant vergelijkt de verkiezingsprogramma’s. Probleem 6: hoe pakken we de milieuproblemen aan?...

Voert GroenLinks het beste milieubeleid of is het toch de PvdA? Voor natuurliefhebbers is het antwoord teleurstellend: dat is niet te zeggen.

Geen enkele onafhankelijke instantie in Den Haag heeft bekeken hoe de verkiezingsprogramma’s uitpakken voor het milieu. Het Milieu- en Natuur Planbureau (MNP) wilde wel, maar had slechts tijd voor een globale analyse, bleek maandag. Zo ontstaat een curieuze situatie: koopkrachtplaatjes, staatsschuldquoten en groeipercentages zijn tot achter de komma bekend (dankzij het Centraal Planbureau), terwijl het milieudebat wordt gehandicapt door een gebrek aan cijfers.

Toch valt er wel iets te zeggen over de verkiezingsprogramma’s. Door de bank genomen besteden de linkse partijen (PvdA, GroenLinks, SP) meer aandacht aan milieubeleid dan de rechtse partijen (VVD, EénNL, Partij voor de Vrijheid). D66 en ChristenUnie laten echter ook hun groene gezicht zien. Beide partijen bepleiten een ambitieus milieubeleid met strenge normen, geld voor innovatie en meer aandacht voor natuur.

Toch springen GroenLinks, PvdA en SP er bij deze verkiezingsstrijd uit. Bij GroenLinks niet verwonderlijk: de partij staat sinds jaar en dag bekend als milieupartij. De opstelling van de PvdA is opzienbarender. Niet eerder maakte de partij zo veel extra geld vrij voor nieuw milieubeleid. Ook de ambities zijn ongeëvenaard: zo moet Nederland in 2020 de schoonste en efficiëntste energievoorziening van Europa hebben.

De drie partijen lijken qua aanpak op elkaar: met subsidies en heffingen proberen ze milieuvriendelijk gedrag uit te lokken. Consumenten zullen dat merken: hoe zuiniger de koelkast of de tv, hoe goedkoper. Hoe vuiler de auto, hoe duurder. Producenten ook: de belasting op bestrijdingsmiddelen en op niet-duurzaam geproduceerd hout gaat omhoog.

Verschillen zijn er ook. Zo wil GroenLinks het belastingstelsel veel radicaler ‘vergroenen’ dan PvdA en SP; wordt de milieubelasting op energie (de ‘ecotax’) veel meer verhoogd; en krijgen grootverbruikers van energie, zoals Hoogovens, niet langer korting op de stroomprijs. Ook wil GroenLinks vóór 2009 een kilometerheffing invoeren. Wie buiten de spits in een schone auto rijdt, betaalt het minst. Zodoende snijdt het mes aan twee kanten: de files worden teruggedrongen en automobilisten worden geprikkeld hun vuile auto de deur uit te doen.

De PvdA trekt het meeste geld uit voor milieusubsidies. Die moeten de opwekking van duurzame energie aanjagen (zonne-energie, windenergie, biomassa), en nieuw onderzoek stimuleren. De partij is juist geen voorstander van een hogere ecotax. Die jaagt de consumenten op kosten en leidt niet tot minder energieverbruik, luidt de redenering. Ook wil de PvdA de korting voor grootverbruikers niet geheel afschaffen. De partij vreest dat de energie-intensieve industrie dan haar deuren sluit.

Het CDA verkiest een voorzichtige koers. De partij hamert, net als anderen, op energiebesparing. Vooral in het huis is nog een wereld te winnen, vinden de christen-democraten. Stroom gaat verloren doordat apparaten op standby blijven staan, en lang niet iedereen gebruikt spaarlampen. Een energiebesparing van 2 procent moet vanaf 2010 mogelijk zijn.

De VVD trekt geen extra geld uit voor het milieu en bepleit ook geen extra maatregelen. Daarentegen schrappen de liberalen het belastingvoordeel voor groen beleggen en investeringen in duurzame energie. Dergelijke subsidies zijn vaak weggegooid geld, vinden de liberalen. CDA en VVD vinden elkaar op een belangrijk punt: kernenergie is een optie in de strijd tegen klimaatverandering.

Die strijd vindt vooral plaats tijdens internationale bijeenkomsten. Voor veel andere milieuproblemen – ontbossing, overbevissing, verdroging – geldt hetzelfde: alleen vergaande samenwerking tussen staten zet zoden aan de dijk. De mooie voornemens uit de verkiezingsprogramma’s zijn slechts een bescheiden aanzet, beseffen de partijen.