Iedereen wil plotseling ook een beetje Al Gore zijn

Opeens staat het weer op de politieke agenda: het broeikaseffect. Erger dan twee wereldoorlogen en de grote depressie samen, zei de Britse premier Tony Blair maandag....

Anderhalve week geleden schreef Blair met premier Balkenende al een brief aan de andere EU-leiders, waarin ze aandacht vroegen voor de wereldwijd catastrofale gevolgen van de opwarming van de aarde.

En dan was daar nog prins Willem-Alexander, die ook al vorige week de noodklok luidde over onze dijken. Die zouden een stijgende zeespiegel niet aan kunnen.

Tot slot toerden dinsdag de natuurorganisaties langs de diverse lijsttrekkers met een nieuw rapport over ingrepen om de gevolgen van klimaatverandering in Nederland te beperken. Nergens werd ze de deur gewezen. Gezichten stonden steevast op bezorgd.

Waar komen deze publieke zorgen vandaan? In hun regeerperiode hebben Blair en Balkenende zich tot dusver weinig aan het klimaat gelegen laten liggen. In Nederland zijn de subsidies voor duurzame energie opgeheven, en is een zeer autovriendelijk beleid gevoerd. Meer asfalt, geen rekeningrijden. Zelfs de relatief milde doelstellingen van het Kyoto-verdrag worden niet gehaald.

Blairs Verenigd Koninkrijk dreigt de Kyoto-doelen te missen, door een stijgende kooldioxide-uitstoot van het verkeer en de industrie. De wegen in Engeland staan vol met SUV’s, en de oude slecht geïsoleerde huizen verstoken meer energie dan ooit. Besparingsprogramma’s komen er niet van de grond.

Aan de oproep van Blair en Balkenende kunnen meerdere redenen ten grondslag liggen. Blair is een man die altijd geneigd is de wereld te redden, en die na de strijd tegen het terrorisme een nieuw doelwit nodig heeft. Het klimaat komt daarbij als geroepen.

Bovendien hebben de Conservatieven in Engeland het milieu als onderwerp omarmd. Blairs doemscenario, en de optimistische draai die hij er vervolgens aan weet te geven, kan hun wat wind uit de zeilen nemen.

Maar er zit meer achter. Balkenende liet weten zich geïnspireerd te voelen door de documentaire van Al Gore, An inconvenient truth. ‘Indringend’, vond de premier de film en de boodschap.

De Amerikaanse oud-vicepresident Gore schetst in de film een scenario waarin Amersfoort aan zee komt te liggen.

Erg feitelijk is dat niet, in elk geval voorlopig. Maar kennelijk zijn de toch zeker niet malse scenario’s die het Intergouvernmental Panel on Climate Change (IPCC) al jaren schetst, niet sterk genoeg geweest om een hype te ontketenen.

Ook een politicus als Balkenende, die kennis en wetenschap altijd hoog in het vaandel heeft staan, laat zich niet inspireren door de inzichten van wetenschappers, maar eerder door een film van een collega-politicus die met dramatische beelden de wereld probeert wakker te schudden.

De heldenrol van Gore inspireert en bepaalt zo opeens ook in Nederland de politieke agenda, in elk geval in woord en gebaar. Wat daarvan in de praktijk van alledag overblijft, is iets anders. De geschrokken verhalen staan bijvoorbeeld in schril contrast met de verkiezingsprogramma’s van vrijwel alle partijen die meedoen aan de verkiezingen van 22 november. Daarin, stelden milieuorganisaties en anderen eerder al teleurgesteld vast, is er voor het milieu nauwelijks serieuze aandacht. Wat het IPCC, Al Gore en zelfs Tony Blair er ook over te zeggen hebben.