Haperende Stemwijzer drijft politici tot wanhoop

De Stemwijzer trok bij de laatste Tweede Kamerverkiezingen miljoenen bezoekers. Maar net nu de partijleiders kwamen opdraven voor een presentatie, ging het mis....

‘God straft meteen en rechtvaardig.’ Geamuseerd kijkt Hilbrand Nawijn toe hoe een onverwacht stemadvies uit de computer van VVD-lijsttrekker Mark Rutte rolt.

Rutte doet er goed aan op 22 november op D66 te stemmen en moet pas in het laatste geval zijn eigen partij kiezen. Zo luidt althans het advies van de Stemwijzer, het digitale duwtje in de rug voor de zwevende kiezer, waarvan dinsdag de nieuwste versie werd gelanceerd.

Het is, tot opluchting van Rutte, loos alarm. Door een storing bij een internetserver van de Stemwijzer is de volgorde van de partijen waarmee de liberaal zich het meest verwant voelt, omgedraaid.

Maar voor Boris van der Ham, die invalt voor D66-lijsttrekker Pechtold, is het een uitgemaakte zaak. Hij roept in het Haagse perscentrum Nieuwspoort linkse VVD’ers op ‘het voorbeeld van hun lijsttrekker te volgen’ en op D66 te stemmen.

Van der Ham blijkt het program van zijn partij goed te kennen: hem wordt aangeraden D66 te kiezen. Ook Bos (PvdA), Rouvoet (ChristenUnie), Pastors (EénNL) en Thieme van de Partij voor de Dieren hebben de dertig stellingen zo ingevuld dat ze bij hun partij uitkomen.

Eenieder is benieuwd hoe de premier en CDA-lijsttrekker het er vanaf brengt. Maar hoe Jan-Peter Balkenende het ook probeert, steeds verschijnt een foutmelding in beeld. Het noodlot treft ook enkele andere lijsttrekkers.

Nawijn gniffelt op gepaste afstand. Hij is niet uitgenodigd omdat zijn partij volgens de peilingen te klein is om opgenomen te worden in de Stemwijzer. ‘Maar sabotage heb ik niet gepleegd.’

De drijvende krachten achter de Stemwijzer staan echter in hun hemd en bieden excuses aan de lijsttrekkers aan. ‘Dit is meer dan een ramp’, zegt projectleider Jochum de Graaf.

De presentatie had een goed-nieuwsshow moeten zijn. Van een papieren formulier is de Stemwijzer in zeventien jaar uitgegroeid tot een website die bij Tweede Kamerverkiezingen miljoenen bezoekers trekt. Maar het orakel oogst ook kritiek. Partijen die niet in de Stemwijzer zijn opgenomen, voelen zich gepasseerd en zien de zwevende kiezers aan zich voorbijgaan. Ook werd geklaagd over het ontbreken van stellingen over thema’s als euthanasie, waardoor kiezers bij de verkeerde partij zouden uitkomen. De Stemwijzer zou ook te dwingend zijn, waardoor kiezers blindelings het advies overnemen. De ontwikkelaars kunnen daaraan niets doen, maar Balkenende riep kiezers dinsdag op zich ook te laten leiden door andere ‘hulpmiddelen’ als tv-debatten.

Bij de Stemwijzer hebben ze de kritiek ter harte genomen. Er is een taalbureau ingeschakeld om de stellingen zo eenvoudig mogelijk te formuleren en de stellingen worden nog nauwkeuriger geschift.