No-claim in zorg was nooit geweldig idee

De no-claim verdwijnt, maar de burger zal zelf blijven bijdragen aan medische behandelingen. De verkiezingsprogramma’s van de grote partijen laten daarover geen twijfel bestaan....

Drie jaar lang verdedigde het CDA de no-claim in de zorg: tegen de bijtende kritiek van de oppositie, de woede van chronisch zieken en smeekbedes uit de eigen achterban. Maar met de verkiezingen in aantocht laat de grootste regeringspartij de no-claim alsnog vallen. Sterker, zij zegt nu ‘nooit enige sympathie’ voor de regeling te hebben gevoeld.

De draai die het CDA afgelopen weekeinde maakte, is opmerkelijk maar wel begrijpelijk. Begrijpelijk omdat in mei het CDA-congres zijn voormannen al opriep de no-claim af te schaffen. Als je dan toch overstag gaat, kun je dat beter tijdig doen en er goede sier mee maken tijdens de verkiezingscampagne.

Opmerkelijk omdat het CDA een grote hand in de omstreden regeling heeft gehad. Het verzet van de christen-democraten in de Tweede Kamer tegen de ‘medicijnknaak’ (per recept een eigen bijdrage van 1,50 euro) en een verplicht eigen risico (de eerste 200 euro zorgkosten zijn niet verzekerd), leidde uiteindelijk tot een wereldprimeur: het no-claimsysteem. Personen die weinig of geen zorgkosten maken, krijgen geld terug, tot een maximum van 255 euro per jaar. Niet de stok maar de wortel zou de burger verleiden tot een ‘prudenter zorggebruik’.

Een doorslaand succes kan de regeling niet genoemd worden. Volgens minister Hoogervorst van Volksgezondheid zijn er ‘aanwijzingen’ dat het financiële lokkertje tot een bescheiden bezuiniging heeft geleid: 170 miljoen euro per jaar. Er was overigens ook maar 200 miljoen aan besparingen ingeboekt omdat – wederom onder druk van het CDA – het huisartsbezoek niet wordt meegerekend bij de no-claim.

Van meet af aan verzetten de verzekeraars zich tegen de no-claim. Zij worden met de uitvoering ervan opgezadeld, een klus die hun zeker twintig miljoen euro per jaar kost. De grootste tegenstanders zijn evenwel de chronisch zieken en ouderen: zij krijgen nooit geld terug maar betalen als iedereen wel zes euro extra premie per maand om het no-claimfonds te voeden.

Het ontlokt Hoogervorst een verhandeling over de ‘omgekeerde solidariteit’. Hij rekent voor dat een chronisch zieke de samenleving jaarlijks 15.500 euro aan zorg kost, terwijl hij 2200 euro premie betaalt. Gezonde mensen op hun beurt betalen 2200 euro premie en krijgen hiervoor alleen de no-claim van 255 euro terug. Kortom, de chronisch zieke mag van Hoogervorst best iets extra bijdragen. Het betoog wordt hem niet overal in dank afgenomen.

Met het CDA keert zich nu een Kamermeerderheid tegen de no-claim. De verwachting is dat de regeling in 2008 wordt afgeschaft. Zij zal echter plaatsmaken voor andere vormen van eigen bijdragen, blijkt uit de verkiezingsprogramma’s van CDA, PvdA en VVD. De kwesties uit de discussie in 2003 – verplicht of vrijwillig eigen risico; inkomensafhankelijk of niet; wel of geen medicijnenknaak – liggen straks allemaal weer op tafel.