Eén op zes predikanten twijfelt aan bestaan God

Eén op de zes predikanten twijfelt aan het bestaan van een God of gelooft zelfs helemaal niet in een hogere macht....

‘Ik ben niet zo zeer geschrokken van deze cijfers, maar eerder blij dat voorgangers inzage willen geven in hun privé-opvattingen’, zegt godsdienstsocioloog Hijme Stoffels van de Vrije Universiteit in Amsterdam over zijn onderzoek naar geloofsbeleving onder predikanten.

Aan dat onderzoek, verricht ter gelegenheid van het 60-jarig bestaan van de interkerkelijke omroep IKON, deden 860 voorgangers mee.

Stoffels legde een vragenlijst voor aan predikanten van de Protestante Kerk in Nederland, het Leger des Heils, de Molukse Evangelische Kerk, de Oud-Katholieke Kerk van Nederland, de Remonstrantse Broederschap, de Evangelische Broedergemeente en de Algemene Doopsgezinde Sociëteit. Op de vraag wat een geloofsgemeenschap aan moet met een predikant die zelf twijfelt aan het bestaan van God, zegt hij:

‘Ik heb gevraagd naar privé-opvattingen en dan zijn voorgangers net gewone mensen die meer het achterste van hun tong laten zien dan ze publiekelijk zouden doen. Als ze op de kansel staan of een geloofsgesprek hebben met een gemeentelid zijn ze veel stelliger over God. Ze vinden dan dat ze als het ware boven hun eigen twijfels uitstijgen.’

Opvallend vond Stoffels dat predikanten tot 35 jaar het meest zeker zijn dat God bestaat, terwijl predikanten tussen de 55 en 65 het meest twijfelen. Hij vermoedt dat jongere predikanten ‘heel bewust en met heel veel innerlijke overtuiging’ voor hun beroep hebben gekozen.

‘Zij staan anders in hun geloof dan de generatie die stamt uit de periode van de vrijzinnigheid en die volop is geconfronteerd met, en soms is meegegaan in, secularisatie en ontzuiling.’

God is een verhaal, luidt het onderzoeksrapport van Stoffels. Ondervraagde predikanten zien God toch voor alles als ‘Licht’ en niet zozeer als ‘Almacht’. De opvatting dat God een bedoeling heeft met rampen als orkanen en aardbevingen wordt door 7 procent een ‘aanvaardbare gedachte’ bevonden.

Stoffels: ‘Ik zeg slechts 7 procent. Vooral voorgangers van de Gereformeerde Bond. De inzichten veranderen. Nog geen honderd jaar geleden zagen heel veel predikanten het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog als een straf van God. Voor die lichtzinnige Fransen die de cancan dansten.’