Iedereen wil met vakantie, ook de koningin

Het rompkabinet Balkenende III legt mogelijk voor het weekeinde de regeringsverklaring af. Wel is er achter de schermen het nodige getouwtrek over ‘lijstjes’ en ‘poppetjes’....

In het gebouw van de Eerste Kamer zit informateur Ruud Lubbers druk te timmeren aan het tussenkabinet. Hij heeft een goede airconditioning, meldt de Rijksvoorlichtingsdienst. Een handvol journalisten staat in de brandende zon vergeefs te wachten op bezoekende fractieleiders.

Demissionair minister van Volksgezondheid Hoogervorst komt toevallig langs. ‘Ik hoop dat er volgende week een kabinet is’, zegt hij. ‘We willen nu wel even uitrusten van dit verschrikkelijke jaar.’

Hij verwoordt een algemeen gevoel in Den Haag. De Tweede Kamer is al met reces, voor het kabinet zou dit de laatste werkweek zijn. Wie heeft er zin zijn vakantieplannen te wijzigen?

Koningin Beatrix in ieder geval niet. Zij liet weten donderdag als gepland af te reizen naar haar Italiaanse buitenverblijf. Ze zal desnoods terugkeren naar Den Haag voor de drie taken die haar resten: het in ontvangst nemen van het eindrapport van informateur Lubbers, de benoeming van formateur Balkenende en de beëdiging van de nieuwe ministers.

Maar misschien werkt de legendarische probleemoplosser Lubbers wel zo snel, dat Beatrix haar reis slechts een halve dag hoeft uit te stellen. RVD-chef Gerard van der Wulp acht het zelfs denkbaar dat nog voor het weekeinde het debat over de regeringsverklaring wordt gevoerd.

Dat zou betekenen dat donderdag al de beëdiging zou moeten plaatsvinden. Een bordesfoto is daarbij in de ogen van Balkenende niet nodig, omdat bijna alle ministers dezelfden blijven. Als het iets langzamer gaat, vindt het debat begin volgende week plaats.

Vanochtend wil Lubbers tussenrapport uitbrengen aan de koningin. Gisteravond werd na enig getouwtrek de invulling van de door D66 verlaten ministersposten (‘de poppetjes’) geregeld, melden Haagse bronnen: Joop Wijn naar Economische Zaken en Atzo Nicolaï naar Koninkrijksrelaties.

Belangrijker voor de politiek is wat Van der Wulp de ‘lijstjesproblematiek’ noemt. Welke wetten en maatregelen kunnen nog door de Kamers worden geloodst voor de verkiezingen op 22 november? Welke zaken worden overgelaten aan het volgende kabinet?

Menig minister zit dezer dagen in spanning. Lukt het minister Dekker van Volkshuisvesting nog haar omstreden huurliberalisatie erdoor te krijgen? Krijgt minister Peijs van Verkeer haar snelweg langs het Naardermeer? De inburgeringswet van minister Verdonk wordt aan het parlement voorgelegd, melden bronnen.

Helemaal in detail wil Lubbers dit niet regelen. Wel wil hij zeker stellen dat er in de Kamer een meerderheid is voor de plannen van het CDA/VVD-minderheidskabinet. ‘Er moet vertrouwen zijn dat het kabinet niet straks bij zijn eerste optreden naar huis wordt gestuurd’, zegt Van der Wulp.

CDA en VVD willen de zaken zoveel mogelijk in eigen hand houden. Ze willen gaandeweg kunnen beslissen wat wel en niet wordt ingediend. Politieke gevoeligheid is daarbij niet doorslaggevend, melden ingewijden, omdat voor veel onderwerpen een meerderheid is te vinden. LPF, maar ook ex-coalitiepartner D66 hebben steun toegezegd. Belangrijker is de tijdsdruk.

De vorming van Balkenende III staat in het teken van de kalender, die bijzonder weinig ruimte biedt (zie kader). ‘Waar hebben we het helemaal over?’, zegt een betrokkene. ‘Het zomerreces is zo goed als begonnen. Het is al de vraag of we de begroting er op tijd door krijgen.’ Het belangrijkst vindt Balkenende de financieel-economische oogst waarmee hij zijn regeerperiode wil afsluiten: lastenverlichting voor burgers en bedrijfsleven. Dat zijn argumenten voor in de campagne.

Dus ligt de nadruk vooralsnog op begroting en belastingplan. Omdat ministeriële begrotingen pas wet kunnen worden als ze door de Kamer zijn behandeld, krijgen sociaal-economische begrotingen de voorrang. Ministeries die minder belangrijk zijn voor de portemonnee van de burger, zullen moeten wachten tot na de verkiezingen, voorspellen betrokkenen.