Alleen Van der Laan positief over wet publieke omroep

Staatssecretaris Medy van der laan (Mediazaken) maakte woensdag een opgeluchte indruk. Sneller dan verwacht kon ze haar wetsvoorstel voor de publieke omroep aan de Tweede Kamer aanbieden....

Daarin wordt geregeld wat lang en breed was aangekondigd: de omroepen moeten zich voortaan focussen op opinie en debat. Plat amusement is taboe. De raad van bestuur van de publieke omroep mag een groot deel van het geld verdelen en bepalen waar en hoe laat programma’s worden uitgezonden.

De D66-staatssecretaris wil vaart maken. Ze hoopt dat de Tweede Kamer de wet in september kan behandelen. Vervolgens kan de Eerste Kamer er in oktober naar kijken en is de wet klaar voordat de verkiezingsstrijd losbarst, zo luidt Van der Laans optimistische inschatting.

Volgens haar zullen de coalitiepartners VVD en CDA proberen zich te houden aan dit strakke tijdschema. ‘We gaan proberen de wet er voor de kerst doorheen te krijgen.’ Volgens haar is het voorstel een ‘getrouwe afspiegeling’ van het zogeheten Paasakkoord uit maart 2005. Daarin schetsten de drie coalitiepartijen de contouren van het nieuwe mediabestel.

De vraag is of Van der Laans optimisme gerechtvaardigd is. In de wandelgangen spreken CDA’ers schamperend over haar wetsvoorstel. Het is duidelijk dat ze een nieuw mediabestel het liefst in 2007 tot onderwerp van de verkiezingen maken. Het huidige voorstel heeft geen draagvlak in Hilversum, hebben de christen-democraten gemerkt. Met de PvdA valt een beter plan te maken, denken ze. De VVD is nog nooit enthousiast geweest. In het liberale ideaal komen er twee, reclamevrije publieke zenders.

De D66-staatssecretaris heeft echter een troef in handen: het Paasakkoord heeft de status van een regeerakkoord. CDA en VVD moeten daarom instemmen met de nieuwe mediawet. Doen ze dat niet, lopen ze het gevaar dat Van der Laan opstapt. Zij heeft al laten doorschemeren dat ze dit daadwerkelijk doet bij een afwijzing.

Daarmee zou D66 haar enige staatssecretaris kwijtraken. Waarschijnlijk stapt de partij in dat geval uit het kabinet. Een dergelijke crisis kan Balkenende II niet gebruiken. De regering wil graag de rit uitzitten nu de economie aantrekt.

CDA en VVD kunnen Van der Laans wet derhalve niet in een keer torpederen. Wel kunnen ze volhouden dat het voorstel in strijd is met het Paasakkoord. Dat is niet zo heel moeilijk. Het document van Van der Laan is voor meerdere uitleg vatbaar.

De wet biedt ook voldoende stof tot discussie. Zo vindt de Raad van State de verhoudingen ‘weinig transparant’ en ‘sterk gejuridificeerd’. Ook zijn de programmagenres niet goed gedefinieerd.

Het adviescollege voorziet slepende conflicten tussen de raad van bestuur en de omroepen en programmamakers, over zowel de programma’s als het uitzendtijdstip. Dat het Commissariaat voor de Media achteraf ook nog eens toetst of de omroepen zich aan de wet houden, maakt het geheel nog onoverzichtelijker.