Rechter: handelen Verdonk willekeur

De manier waarop minister Verdonk voor Vreemdelingenzaken omgaat met schrijnende asielzaken, berust op willekeur. Vreemdelingen kunnen niet controleren waarom ze wel of niet een verblijfsvergunning krijgen wegens bijzondere omstandigheden....

Deze uitspraak deed de Amsterdamse rechtbank onlangs in twee beroepszaken. In een van de zaken noemde de bewindsvrouw het treurig dat de man al veertien jaar in Nederland woonde, maar hij heeft ‘op eigen risico’ gekozen hier in te burgeren.

Volgens de zogeheten checklijst van de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) speelt zeer langdurig verblijf in Nederland wel degelijk een rol. Onduidelijk is, waarom dat niet voor deze vreemdeling gold. De rechtbank stelt dat de man niet kan toetsen waarom hij geen vergunning krijgt.

Volgens de rechter leidt het ontbreken van toetsbaar beleid tot willekeur. Daarmee zegt de rechter dat Verdonk haar discretionaire bevoegdheid (‘het beslissen met haar hart’) duidelijk moet verantwoorden. De minister houdt vast aan geheimhouding uit angst voor precedentwerking.

VluchtelingenWerk Nederland noemt de uitspraak zeer belangrijk. De organisatie waarschuwt al jaren dat het risico van willekeur bij ‘geheim beleid levensgroot aanwezig is’. Ook de oppositie in de Tweede Kamer heeft meerdere malen aangedrongen op openheid. Juist omdat rechters dan beslissingen kunnen toetsen.

Sinds 1 februari 2003 tot begin 2005 zijn negentienduizend verzoeken voor een verblijf wegens schrijnendheid ingediend. Over de meeste is beslist zonder structureel beleid. Ruim achthonderd asielzoekers kregen van de minister een status wegens schrijnendheid.

De woordvoerder van Verdonk noemt de recente uitspraken belangrijk. ‘We gaan zeker in hoger beroep bij de Raad van State.’ Hij zegt dat de uitspraken het belang van de vreemdeling juist kan schaden. ‘De discretionaire bevoegdheid is bedoeld om in bijzondere gevallen, buiten de regels om, toch een verblijfsvergunning te geven. Als ook dat aan banden wordt gelegd, kan de minister niet meer met haar hart spreken.’