Dure informatiesystemen politie leveren weinig op

Informatiesystemen van politiekorpsen zijn niet op elkaar afgestemd. Een poging om dat in een keer goed te krijgen, mislukte. Nu wordt gewerkt aan een stap-voor-stap-integratie....

Enkele honderden miljoenen euro’s zijn sinds de jaren negentig geïnvesteerd in een landelijke informatiehuishouding voor de politie. Maar nog steeds is er geen uniform systeem, waaruit de diender alle informatie haalt die nodig is voor de handhaving van regels en wetten en de opsporing van overtreders daarvan.

De politie is momenteel druk bezig de zeker vijf verschillende systemen die de 25 regiokorpsen en het Korps Landelijke Politiediensten in gebruik hebben, aan elkaar te knopen. Het begin is er.

Een eerdere poging van de ingestelde Regieraad ICT Politie mislukte. Deze, door de ministers van Binnenlandse Zaken en Justitie ingestelde raad wilde in één klap een geheel nieuw informatiesysteem invoeren. Door de mislukking ontstond een achterstand van vijf jaar. Politie en Regieraad geven elkaar de schuld van dit echec.

Na de reorganisatie van de politie in 1993 waren de nieuwe, zelfstandige regiokorpsen vooral bezig met zichzelf en hun eigen informatiehuishouding. Er werd nauwelijks nagedacht over informatie-uitwisseling met andere korpsen.

Toen bleek dat criminelen zich niet hielden aan de grenzen van de politieregio’s, kwam aan het licht dat er met de automatisering iets was misgegaan. Informatie over criminelen en over opsporingsonderzoeken kon slechts moeizaam worden uitgewisseld.

De politiekorpsen wilden zelf de uiteenlopende computersystemen op elkaar aansluiten, maar kwamen niet tot slagvaardige besluiten. Minister Remkes van Binnenlandse Zaken greep in. In 1999 stelde hij de Regieraad in om de problemen op te lossen.

Oud-staatsecretaris Jacob Kohnstamm van Binnenlandse Zaken kreeg de leiding over de Regieraad. De politie beweert dat Kohnstamm een wanprestatie leverde. Burgemeester Henri Lenferink van Leiden, korpsbeheerder van de regiopolitie Hollands-Midden, zei eerder in de Volkskrant dat Kohnstamm een ‘verschrikkelijke organisatie’ op poten zette, waaraan geen touw was vast te knopen. Onafhankelijke ICT-deskundigen menen dat de Regieraad erin geslaagd is de randvoorwaarden te scheppen voor een gezamenlijk informatiehuishouding. Volgens Kohnstamm omvatte dat 85 procent van zijn opdracht.’

Zijn ‘mooiste diamant’, een allesomvattend informatiesysteem, haalde hij niet binnen. Dat was wel het belangrijkste deel van de klus. Nadat ruim dertig miljoen euro was gestoken in het project Politie Suite Opsporing, moest vorig jaar worden toegegeven dat het project een fiasco was geworden.

In ICT-kringen werd gezegd dat de Regieraad het onmogelijke wilde. Daar heet het dat je geen tunnel van Calais naar New York kunt bouwen. Ook de Algemene Rekenkamer twijfelde aan de hoge ambities. Kohnstamm denkt niet de verkeerde strategie te hebben gekozen. Zijn opvolger burgemeester Lenferink erkent dat de politie zelf ook niet altijd constructief heeft meegewerkt. Lenferink: ‘Oeverloos werd gepraat over wat eerst moest, hoe het systeem er uit moest zien en wie wat moest betalen. Als er een besluit was gevallen, kwamen er weer nieuwe eisen.’

Dit sluit aan op de constatering van de Algemene Rekenkamer in 2003: ‘De korpsen zullen voorrang moeten geven aan het belang van de politie als geheel, ook als dat voor de korte termijn ten nadele van het eigen korps mocht zijn.’

Kohnstamm zegt dat als er bij de politie iets collectiefs moet gebeuren, 25 van de 26 korpschefs ongelukkig worden. ‘Niemand wil zijn speeltje kwijt.’

Met instemming van minister Remkes namen de korpsbeheerders vorig jaar de taak van de Regieraad over. Burgemeester Lenferink is de nieuwe voorzitter.

Lenferinks plan is om simpel en met kleine stappen de noodzakelijke informatie-uitwisseling tot stand te brengen. Er zijn in korte tijd verbeteringen aangebracht, waarbij korpsen de in totaal 54 informatiebronnen kunnen raadplegen. Alle korpsen behouden vooralsnog hun eigen systeem. Op zijn vroegst is er 2010 een geheel nieuw landelijk informatiesysteem.

Voor het kabinet is de gebrekkige informatie-uitwisseling tussen de politiekorpsen een belangrijk argument voor de vorming van een Nationale Politie. De hoofdcommissarissen en de korpsbeheerders wijzen er echter op dat de centrale sturing door het ministerie van Binnenlandse Zaken niet heeft geleid tot een landelijk informatiesysteem. De Regieraad is mislukt. Volgens de politie kan het ontbreken van adequate informatiehuishouding dan ook geen reden zijn de politie te centraliseren.