Een tussen-n, ja of nee; het maakt allemaal niets uit

Een regel die ieders verstand te boven gaat, kan geen goede regel zijn. Daarom schrappen de samenstellers van de ‘witte spelling’ de tussen-n....

Al ruim tien jaar breken taalgebruikers zich het hoofd over die keuze. In de alternatieve spelling is dat opgelost door het niet op te lossen. De tussen-n in dergelijke samenstellingen wordt een individuele keuze en kan dus nooit fout zijn.

Op 16 augustus presenteert het Platform de Witte Spelling zijn ideeën over de schrijfwijze van het Nederlands, vervat in het zogenoemde Witte Boekje.

Daarmee zullen twee spellingen om de macht strijden, want begin die maand zal ook de nieuwste editie van het Groene Boekje van kracht worden. Deze woordenlijst is gespeld volgens de officiële regels en bepaald door de Nederlandse Taalunie.

Dit overheidsorgaan waakt sinds 1980 over de spelling van het Nederlands, maar de laatste aanpassing stuitte op zo veel verzet bij een aantal Nederlandse media dat die besloten voortaan hun eigen regels te hanteren. Dat resulteert binnenkort in het Witte Boekje, waaraan ook de Volkskrant zich zal houden.

De Taalunie presenteerde in oktober vorig jaar de nieuwe spelling. De unie kon zich voorstellen dat de gebruiker zou schrikken van alweer een aanpassing, omdat de vorige spellingswijze in 1995 was ingegaan. Maar de veranderingen werden marginaal genoemd. Alleen de regel van de tussen-n was verfijnd: de uitzondering die in 1995 was gemaakt voor een combinatie van een dierennaam en een plantkundige aanduiding verdween weer. Dus verandert paardebloem volgens boekje groen met ingang van 1 augustus in paardenbloem.

Nederlandse kranten, tijdschriften, uitgevers en auteurs (de dagelijkse gebruikers van het geschreven woord) liepen ertegen te hoop. Niet alleen omdat de nieuwe spelling zo snel volgt op de oude, maar ook omdat de veranderingen meer dan marginaal zouden zijn. Hun rebellie leidde tot een platform, waarin ook het Genootschap Onze Taal is opgenomen en dat leidt nu dus tot een alternatieve spelling. Volgens deze witte variant mogen paardebloem en paardenbloem allebei.

Redacteur Wim Daniels gelooft niet dat het een janboel wordt. ‘Zelf laat de Nederlandse Taalunie ook de tussen-s vrij. Voorbehoedmiddel is goed, voorbehoedsmiddel ook. De taalgebruiker kan op zijn eigen gevoel af gaan en daarover is nooit geklaagd. Dat kan dus bij de tussen-n net zo goed.

‘We hebben lang nagedacht over logische regels daarvoor, maar ze zijn er niet. Laat iedereen daarom zijn eigen intuïtie volgen.’

Daniels is ervan overtuigd dat de Nederlandse Taalunie binnen vijf jaar overstag gaat. ‘Men is stijfkoppig en enorm bang voor gezichtsverlies, maar het Witte boekje zal in alle opzichten veel beter aansluiten op het algemene taalgevoel.’