‘De VVD maakt een andere keuze, dus ik ook’

Arthur Docters van Leeuwen hoort maandag dat hij tiende staat op de kandidatenlijst van de VVD, vijf plaatsen achter Fred Teeven....

Een prominent lidmaatschap van de Tweede Kamer voor de VVD, mogelijk zelfs een ministerspost, zou een waardige afsluiting zijn geweest van de loopbaan van Arthur Docters van Leeuwen (61). Hij was hoofd van de geheime dienst BVD, de huidige AIVD. Hij was voorzitter van het college van procureurs-generaal, de top van het Openbaar Ministerie. Nu is hij bestuursvoorzitter van de Autoriteit Financiële Markten, de AFM.

Maandagavond kreeg hij te horen dat hij slechts een tiende plaats op de VVD-lijst voor de Tweede Kamer-verkiezingen kreeg, achter zijn voormalige ondergeschikte, officier van justitie Fred Teeven. Gisteren liet Docters weten zich terug te trekken als aspirant-parlementariër.

Waarom stapt u op?

‘Met het plaatsen van de heer Teeven op plaats 5 op de lijst – en mij op plaats 10 – heeft de partij een zichtbare voorkeur geven aan een lijn die de mijne niet is. Dat gaat over strafrecht.

‘Iedereen weet wat de lijn van Teeven is. Hij heeft niet voor niks voor Leefbaar Nederland in de Tweede Kamer gezeten. Dat is niet mijn lijn.

‘Mijn overtuiging is dat je het strafrecht waar nodig krachtig moet toepassen. Maar dat doe je in het besef dat het strafrecht de wereld op zich niet verbetert. Op een dergelijke context heb ik de heer Teeven nog niet kunnen betrappen. Die nadrukkelijkheid van Leefbaar Nederland wat betreft het strafrecht... In het algemeen was dat allemaal wat onevenwichtig.’

Het gaat u niet om de plaats? Niet nummer 5 maar slechts 10?

‘Helemaal niet. ‘Tien’ is een hele mooie plaats. Laetitia Griffith, mijn oude secretaris bij het Openbaar Ministerie, staat nummer 9. Dat vind ik hartstikke leuk. En zij is in ieder geval geen fractievoorzitter van Leefbaar Nederland geweest.

‘Ik waardeer Teeven als mens en als functionaris van het Openbaar Ministerie. Het is een procestijger. Maar ìk zou nooit en te nimmer lid zijn geworden van Leefbaar Nederland.’

Wat zijn de opvattingen van Teeven als nieuwbakken VVD’er dan? Is er contact geweest tussen u beiden?

‘Nee. Ik heb een paar weken geleden gehoord dat zijn kandidatuur werd overwogen. Over wat ik toen heb gezegd doe ik geen mededelingen. Maar deze uitkomst heeft mij volslagen verrast.

‘Teeven heb ik nog niets van zijn opvattingen horen terugnemen. Ook niet in de afgelopen dagen.’

Als officier van justitie zal hij zijn mond nog even moeten houden. Nu stapt u op zonder de discussie aan te gaan.

‘Als je mensen in een bepaalde volgorde op de lijst zet, dan is dat een bewuste, expliciete keuze. Dat is wat je de mensen wilt laten zien. Dan maak ik ook een duidelijke keus.’

‘In het openbaar bestuur moet je met compromissen kunnen leven. Dat kan ik ook. Maar ik werd gevráágd of ik mee wilde doen. En vervolgens word ik geconfronteerd met een hardere, echt andere lijn van de partij.’

Was opstappen een zware beslissing?

‘Maandagavond heb ik van Rutte gehoord wat er was besloten. We hebben daar toen intensief over gediscussieerd. Vervolgens heb ik met een aantal mensen over de situatie gesproken. Ook heb ik een nacht minder geslapen. Dat was het. Als voorzitter van de AFM heb ik een prachtbaan. Ik zeg dan ook niet: Tjonge, wat erg dat ik door moet gaan met mijn prachtbaan. Dat zou bespottelijk zijn.’