Nieuw journailleren

Burgerjournalistiek is niets anders dan het nieuwe leren voor gevorderden. Journalistiek komt helemaal uit jezelf, zogezegd, je hebt er alleen een modem voor nodig.

Als speelfilm stelt United 93 niet veel voor. De vierde rampvlucht van 9/11 stond tot de pauze te wachten op de startbaan, terwijl twee andere toestellen zich in de Twin Towers boorden, een derde in het Pentagon. Ik was eigenlijk naar de bioscoop gegaan voor de beloofde uitdeling van het pamflet Dit kan niet waar zijn. Daarin wordt de filmliefhebber opgeroepen het officiële relaas over de aanslagen niet te geloven. De tekst is na te lezen op www.ditkannietwaarzijn.nl, waar het ritselt van de gebruikelijke bewijzen uit het ongerijmde van de geoefende complotdenkers. ‘Waarom was de bezettingsgraad van de vier gekaapte vliegtuigen slechts 20 procent?’ Omdat het niet kan kloppen. De pamfletschrijvers weten er meer van en inderdaad blijkt de modale complotdenker afkomstig uit de esoterische hoek.

Niet iets om je druk over te maken. De moeilijkheid is dat dit soort kletsmajoors tegenwoordig burgerjournalisten heten. Zie het blog van de ombudsman. Dat lezers tegenwoordig terug willen praten – uitstekend. Dat kranten in het nauw rare sprongen maken met hun blogs – alle begrip. Maar dat slordige briefschrijvers op het net – het verschil tussen werkwoords-d en -t is er definitief gesneefd – tegenwoordig ‘burgerjournalisten’ heten, is even slikken.

De burgerjournalistiek werd ons door de digitale chroniqueur op Forum handig verkocht als een emancipatieproces: ‘Burgerjournalisten vinden het leuk om hun eigen mening te geven – dan is het wel heel hooghartig die af te doen als niet bijster origineel of irrelevant.’

Waar had ik dat eerder gehoord? Het nieuwe leren! Iemand vertelde me dat er een proefschrift was verschenen over het nieuwe leren, de onderwijsvorm voor de doehetzelf-leerling met internet-abonnement. Volgens de dissertatie bestaat er verband tussen rookverslaving bij leraren en hun verzet tegen het nieuwe leren. Zo’n soort relatie zou je ook zien in het krantenvak – tussen kroegbezoek en scepsis over burgerjournalistiek. Want burgerjournalistiek is het nieuwe leren bij de krant – het nieuwe journailleren zogezegd.

Volgens het nieuwe leren is de leraar een ‘coach’ – hij staat niet meer boven, maar naast de leerling. Precies zo met de ‘burgerjournalisten’ die het nieuws samen met de professionals gaan opduikelen. In zijn digitale bericht (Forum, 30 juni) had Geert-Jan Bogaerts het over ‘symbiose’. De veranderde positie van de leraar vloeit voort uit het ‘constructivisme’: kennis is niet iets objectiefs, iets buiten onszelf. De leerling ‘construeert’ zelf zijn kennis – en dat kan hij net zo goed als ieder ander, dus ook de leraar.

Hetzelfde in het nieuwe journailleren . Het barst er van de ‘eigen waarheden’; iedereen heeft er het recht ‘zijn eigen verhaal, zijn eigen waarheid’ te vertellen.

Het nieuwe leren is ‘anders’, wordt daarom ook wel ‘authentiek leren’ of ‘natuurlijk leren’ genoemd. Het heeft zijn bronnen in ijle pseudowetenschap als het zogenoemde ‘hartbreinleren’. Vervelend rijtjes stampen of moeizaam sommen maken, hoeft in die wereld niet meer. En ja hoor, ook burgerjournalisten klussen nogal eens bij als reïncarnatietherapeut, terwijl het net ook al een hogere vorm van weten oplevert. ‘Een krantenbericht lees je lineair, serieus, rationeel – je volgt een logisch betoog’, schrijft de digitale chroniqueur. ‘Een websurfer neemt de informatie op een parallelle, intuïtieve manier tot zich.’ Wat ertoe leidt dat de informatie ‘beter beklijft’.

De herkomst van het nieuwe leren is een peilloos gebrek aan zelfvertrouwen in het onderwijs en hetzelfde gaat op voor de journalistiek. Wat is nog de taak van de beroepsgroep, wat is de moeite van het overdragen waard, wat is kennis en wat is waarheid? In de wetenschap vierde het relativisme in de jaren tachtig van de vorige eeuw triomfen. Vrouwen hun eigen waarheid, arbeiders, etnische minderheden en bange witte mannen. Nu bezinkt dat cultuurgoed in de politiek (‘diversiteit’), het onderwijs en de journalistiek – met internet als aanjager. Iedereen evenveel recht van spreken en weg met de beroepsprivileges.

Burgerjournalistiek klinkt prachtig, maar ik vrees dat elke blogger zachtjes meezaagt aan de poten van de krant. Als wij propageren dat onze journalistenwaarheid net zo goed is als de lezerswaarheid, waarom zouden die lezers dan nog een krant kopen?

De Franse filosofen die indertijd de waarheid hadden afgeschaft, deden dat op z’n Frans door eerst de dood van het boek te verkondigen en toen de dood van de hoogleraar. Gaan wij binnenkort de necrologie van de journalist schrijven?