Stapje voor stapje terug naar de buitenwereld

Vuilniszakken liggen opgestapeld bij een container. De ramen van het gebouw erachter zijn dichtgespijkerd. Aan de overkant van de straat ligt het buurtcentrum Tagrijn. Daar schilderen, knutselen en volgen vrouwen taalonderwijs tijdens de cursussen die worden gegeven door stichting Mozaïek.

In deze buurt in stadsdeel de Baarsjes leeft een groot aantal vrouwen totaal geïsoleerd van de buitenwereld. De deelraad wil hen uit hun isolement halen. Wie niet wil meewerken, wordt gekort op de uitkering.

Het gaat vooral om Turkse en Marokkaanse vrouwen. 'Zij zitten in een verwaarloosd huis: de huiskamer kaal, geen bank, geen tafeltje voor de kinderen, maar wel een grote televisie', zegt projectbegeleidster Esther van der Meulen van reïntegratiebureau Octra en Partners. Deze vrouwen komen niet buiten en kampen met psychische en fysieke problemen.

Uit allerlei subsidiepotten komt in totaal 1,3 miljoen euro bedoeld voor het project Bouwen aan Burgerschap, dat in april begint. Het doel is 150 geïsoleerde vrouwen uiteindelijk meer bij de maatschappij te betrekken.

Deelraad-wethouder Henk Boes hamert op het onvrijwillige karakter van dit project dat samen met de sociale dienst is opgezet.

In 2002 werd twee ton euro uitgegeven om 83 vrouwen aan betaald werk in de zorg te helpen. Zeven van hen vonden een baan, dertien werden vrijwilligster. In 2003 werd vijftigduizend euro uitgegeven voor negentien alleenstaande moeders, van wie er zestien een baan kregen of een opleiding gingen volgen.

'Er wordt een hoop geld uitgetrokken voor deze vrouwen. Het is een moeilijk bereikbare groep. De vrouwen leven met hun hoofd ergens anders. Eerder zeiden we: dit is een hopeloze zaak, hier gaan we niet aan beginnen. Maar nu gaan we het probleem wel aanpakken. En wie niet meedoet aan de opvoedingscursus, schuldhulpverlening en taalles, wordt gekort op de uitkering', aldus Boes.

Krachtige woorden van de wethouder, maar korten op de uitkering zal niet zo snel gebeuren, veronderstelt Rob van Eupen van de sociale dienst. 'We hebben het over een groep met complexe problemen. Daar zijn genuanceerde oplossingen voor nodig. Het korten op de uitkering moet je zien als een manier om ze te stimuleren, niet als straf. Als mensen redelijkerwijs hun afspraken niet kunnen nakomen, houdt het op en behouden ze hun uitkering.'

Van der Meulen: 'Als ik binnenkom en zo'n mevrouw spreekt geen Nederlands, dan laat ik een briefje achter voor een familielid dat wel Nederlands kent. Mocht dat niet lukken, dan moeten we er een tolk bijhalen'.

Als het moet, gaat ze elk huis langs om in contact te komen met vrouwen, van wie enkelen hele dagen de gordijnen dichthouden. Soms is ze vier maanden bezig om contact te krijgen. Van der Meulen: 'Waarom zou je de gordijnen opendoen, als je geen perspectief in je leven hebt? Als er dan een deurwaarder voor de deur staat of types zoals ik, dan kan iemand makkelijk niet thuis geven.'

Eenmaal in de huiskamer is het geen kwestie van even lekker aan de slag gaan. Van der Meulen: 'In de eerste gesprekken komt werk of hulpverlening niet aan de orde. Ik speel wat met de kinderen en praat over ditjes en datjes. Voorzichtig probeer ik eerst het vertrouwen te wekken en daarna kan ik pas beginnen over eventuele veranderingen.'

Stapje voor stapje, vooral niet te snel, die geluiden klinken ook uit het vrouwencentrum Mozaïek. De sociale controle in de Chassébuurt is groot. Wie waarnaar toe loopt en wanneer, is snel bekend. Niet in de laatste plaats omdat de vrouwen langs de Marokkaanse moskee Nour moeten. Daar staan of zitten altijd mannen met elkaar te praten. 'Dat is een extra drempel om het huis te verlaten en naar ons toe te komen', zegt Yasmin Kaddour, coördinator van Mozaïek.