Hoe ver mag ouder gaan om kind terug te krijgen?

Gary Christopherson uit het Canadese British Columbia zoekt al ruim een jaar in Nederland naar zijn dochters. Vorig jaar maart bracht zijn Nederlandse ex-vrouw de 9-jarige Kirsten en de 12-jarige Ellen na de bezoekregeling niet terug....

Christopherson, die sinds de scheiding de voogdij over de kinderen heeft, zocht steun bij het ministerie van Justitie. Nederland is ondertekenaar van het Verdrag van Den Haag waarin westerse landen afspraken hebben gemaakt over gerechtelijke stappen en samenwerking bij zogeheten parentale vermissingen. Het gerechtshof in Den Bosch bepaalde twee maanden geleden dat de meisjes terug moeten naar hun vader. Hun moeder weigert daaraan gehoor te geven.

Directeur B. Snider van de Missing Children Society of Canada nam daarom contact op met het TROS-tv-programma Vermist. De foto's van Kirsten en Ellen staan nu op een Amsterdamse tram. Samen met de beeltenis van tientallen andere vermiste kinderen: Cheryl Morriën uit IJmuiden (al dertien jaar zoek), Manuel Schadwald uit Berlijn (vier jaar geleden verdwenen en waarschijnlijk in de kinderprostitutie beland), Romy van Buuren en haar moeder Marion uit Bergen (twee jaar geleden voor het laatst gezien).

Het tv-programma spant zich sinds een aantal jaren op alle mogelijke manieren in om vermisten op te sporen. Er is een 'vermissingspagina' op Internet. Bij alle Texaco-pompstations hangen folders met foto's. En internationale transportondernemingen hebben vrachtwagens rijden met opsporingsverzoeken op het dekzeil.

Nederland lijkt met die initiatieven landen als Groot-Britannië en de Verenigde Staten achterna te gaan. De Britse instelling National Missing Persons Helpline plaatst oproepen in dagbladen en op teletekst, maakt strooifolders met foto's en heeft iedere week een eigen pagina in daklozenkrant The Big Issue. In Amerika verspreidt de National Centre for Missing and Exploited Children (Ncmec) massaal foto's van vermisten: op Internet, in reclamefolders, en zelfs op pakken melk.

De organisaties zelf claimen een hoog succespercentage. Ncmec zou de afgelopen veertien jaar al 40 duizend vermiste kinderen hebben opgespoord. In Nederland bestaat bij politie en justitie enige huiver voor dergelijke opsporingsmethoden. In Amerika zijn gevallen bekend van kinderen die na seksueel misbruik of mishandeling van huis wegliepen en overal hun foto tegenkwamen.

Mr. L. Weerkamp, advocate van de moeder van de twee Canadese meisjes, hekelt de 'agressieve' manier waarop de vader samen met de Canadese organisatie zijn kinderen poogt op te sporen. Volgens de moeder heeft haar ex-man zijn twee dochters misbruikt en is het weerzinwekkend dat hij nu posters laat ophangen.

Vader Christopherson zegt dat hij door de Canadese justitie van alle blaam is gezuiverd. Hij maakt zich zorgen over het welzijn van de kinderen. 'Ik heb niet voor niets de voogdij. Mijn ex-vrouw is geestelijk niet in orde.'

Eindredacteur L. Leeman van Vermist maakte om die reden voor Christopherson een uitzondering. Het programma geeft geen prioriteit aan parentale vermissingen. 'Kinderen lopen dan immers geen gevaar.' Volgens Leeman hanteert het programma strenge criteria: een vermiste moet bij de politie geregistreerd staan, en de familie moet achter het opsporingsverzoek staan.

Dr.ir. S. Schouten, wetenschappelijk medewerker aan de Universiteit Utrecht die voor Justitie onderzoek doet naar vermissingen, waarschuwt echter voor te veel fanatisme bij de opsporing van vermisten. 'Ik begrijp dat achterblijvers alles willen ondernemen om hun dierbare terug te vinden, maar je moet het publiek slechts spaarzaam inschakelen. Het komt voor dat een jongere onderduikt, dan overal zijn eigen gezicht ziet en helemaal niet meer tevoorschijn komt. Dat effect moet worden voorkomen.'

Een werkgroep van het ministerie van Justitie is bezig met het opstellen van richtlijnen voor politiekorpsen. Doel is duidelijk te maken wanneer welk opsporingsmiddel gerechtvaardigd is.

Christopherson sprak onlangs met de onderwijzer van een van zijn dochters, en hij heeft begrepen dat ze ernstig depressief is. Snider van Missing Children Society of Canada zegt: 'Alles is geoorloofd om de meisjes terug te krijgen. Niets is traumatischer dan wat hun moeder ze nu aandoet.'