Antiracisme-training slaat diepe wonden op stadsdeelkantoor Zuidoost Blanke baas kan geen dag zwart zijn

Confronterend zou de cursus zijn, een multiculturele omkering van waarden. De leidinggevenden van het Amsterdamse stadsdeel Zuidoost wisten van tevoren waaraan ze begonnen....

Van onze verslaggever

Sietse van der Hoek

BIJLMER

Multiculturalisatie is hét trefwoord in de Bijlmer sinds het Zwart Beraad nu een jaar aan het ageren is tegen de 'witte' dominantie in het bestuur van deze zwarte stad. Om ook het ambtelijk management te scholen in multiculturele verhoudingen werd Jane Elliot afgelopen week naar het stadsdeelkantoor gehaald voor een tweedaagse antiracisme-training.

De blanke Amerikaanse verdeelde de dertig cursisten op grond van uiterlijke kenmerken in twee groepen: bruinogigen (plus vrouwen) en blauwogigen. Ze nodigde de bruinogigen uit met haar mee te gaan. De blauwogige groep kreeg opdracht te wachten: in een ruimte zonder stoelen en zonder koffie. Na ruim een uur waren de blauwogigen 'de botte behandeling' beu, klopten op de deur waarachter ze de cursusleidster met de anderen vermoedden en eisten koffie.

'Het is niet de bedoeling dat jullie eisen stellen', zei mevrouw Elliot, 'ga terug naar je kamer.' De blue eyes, allen blanke afdelingschefs en hun adjuncten, zeiden het niet langer te pikken en stapten en bloc op. Zodat de multiculturele workshop eindigde voordat hij feitelijk was begonnen. De brown eyes restte nog de nabetrachting: 'Zelfs voor één dag, in een spel, willen de witte bazen hun macht niet afstaan. En langer dan een uur kunnen ze niet ondergaan wat wij ons hele leven gewend zijn.'

Vrijdag kregen alle weglopers van hun baas, de zwarte deelraadsecretaris Ossel, een berispende brief waarin hij hen 'onprofessioneel gedrag' verwijt.

Een van de 'geschoffeerde' weglopers was het sectorhoofd Beheer en Milieu, de grootste overheidsdienst in Zuidoost. Het overgrote deel van het personeel is zwart, het management is wit. Gesteund door het Zwart Beraad probeerden vorig jaar november enkele reinigers bij het Milieutechnisch Bedrijf een zwarte personeelsvereniging op te richten. Dat mislukte. Door onervarenheid en door wat de initiatiefnemers betitelen als 'intimiderende tegenwerking van hogerhand'.

Een van de activisten van het eerste uur bleef zijn directeur in voorkomende gevallen vragen waarom in een chefsvacature geen zwarte werd benoemd. Kortgeleden opnieuw. 'Wie denk je wel dat je bent?' vroeg de directeur. 'Martin Luther King soms? Weet je dan niet er met hem is gebeurd? Wij doen niet aan een positief actiebeleid voor zwarten.' In grote woede riep de zwarte reiniger: 'Moet ik jullie dan pijpen om een zwarte voorman te krijgen?'

Voor zijn onbetamelijkheid kreeg de werknemer in eerste instantie een straf van vijf jaar voorwaardelijk opgelegd. Als hij zich in die periode niet rustig hield, zou hij eruit vliegen. Na voorzichtige interventie van de PvdA- en GroenLinks-raadsleden van het Zwart Beraad - voorzichtig en formeel opdat ze niet van cliëntelisme beschuldigd zouden worden - werd de straf teruggebracht tot één jaar voorwaardelijk.