Diekstra kan met aftreden verder plagiaatonderzoek niet tegenhouden

De Rijksuniversiteit Leiden beraadt zich of ze het hele oeuvre van dr. R. Diekstra door deskundigen gaat uitspitten op nog meer plagiaatgevallen....

Van onze verslaggever

LEIDEN

De commissie onder leiding van prof. dr. W. Hofstee heeft geoordeeld dat alle acht beschuldigingen van plagiaat aan het adres van Diekstra kloppen. De commissie heeft zich beperkt tot de al bekende gevallen. De commissie concludeert dat Diekstra daardoor niet als hoogleraar is te handhaven. Het bestuur van de Rijksuniversiteit Leiden heeft Diekstra de gelegenheid gegeven zelf ontslag te nemen. Dat heeft hij maandag ingediend.

De commissie-Hofstee maakte dinsdagmiddag haar bevindingen openbaar. Diekstra is het niet eens met de commissie dat hij in alle gevallen in de fout is gegaan, maar vindt dat hij de vakgroep en de universiteit zou schaden als hij als hoogleraar zou aanblijven.

Diekstra krijgt een gewone uitkering van de universiteit. Doorgaans krijgen alleen zij die worden ontslagen een uitkering. 'Bijverdiensten worden ingehouden op zijn wachtgeld', zei Vredevoogd. Omdat Diekstra met zijn populaire werk veel bijverdient, is het nog niet duidelijk hoe hoog zijn uitkering zal zijn.

Het lijkt Vredevoogd ondenkbaar dat Diekstra ooit nog een wetenschappelijke betrekking aan een Nederlandse universiteit krijgt aangeboden.

Hij noemde het ontslag 'de afloop van een groot persoonlijk drama'. Een afloop die overigens 'onontkoombaar werd'.

Prof.dr. L. Leertouwer, rector-magnificus, zegt Diekstra tot het laatste toe te hebben beschermd, maar nu zich wel 'gekrenkt' te voelen. 'Ik heb Diekstra bij mij thuis ontvangen. Iedere hoogleraar in nood kan langskomen. Maar ook tijdens dat gesprek ben ik er niet achter gekomen waarom hij het heeft gedaan.'

De commissie-Hofstee werd op 12 september door het college van bestuur geïnstalleerd nadat in het weekblad Vrij Nederland ernstige gevallen van plagiaat waren gemeld. De commissie concludeert dat niet langer sprake kan zijn van het verantwoord geven van onderwijs en het verrichten van wetenschappelijk onderzoek. 'De schending van het collegiaal vertrouwen zal naar verwachting leiden tot isolement.'

Die schending verwijst naar een geval waarbij Diekstra een nog niet gepubliceerd manuscript heeft uitgegeven onder zijn naam. Het betreft het werk van de Amerikaan dr. McEnery dat terug is te vinden in Diekstra's Je verdriet voorbij. 'Er is hier niet alleen sprake van plagiaat, maar tevens van misbruik van vertrouwen zonder hetwelk een vrije wetenschapsbeoefening niet kan plaatsvinden', stelt de commissie.

De commissie onderkent dat waar het gaat om bronvermelding en verantwoording in populaire boeken 'er sprake is van een grijs gebied'. Maar: 'Wel geldt echter ook dat plagiaat in de zin van het zonder meer overnemen van werk van anderen uitgesloten is.' In alle zeven aangedragen gevallen, op één na, bleek dat het geval. Over het plagiaat in Over suïcide spreekt Hofstee van 'slordig publicatiegedrag'.

Een belangrijke beschuldiging betrof een wetenschappelijk artikel: het enige in de reeks. De beschuldiging werd geuit door prof. A. Kerkhof, hoogleraar aan de Vrije Universiteit Amsterdam en oud-medewerker van Diekstra.

Pikant is dat Kerkhof mede-auteur is van het artikel dat in 1988 in het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde verscheen. Plagiaat, oordeelde de commissie, maar wie nu het inititatief tot publicatie heeft genomen, bleef in het midden. Aangezien Diekstra als eerste auteur stond vermeld - een belangrijk statusverschil in de wetenschap - en Diekstra toen hoogleraar was, draagt hij tenminste medeverantwoordelijkheid, vindt de commissie.