Opnieuw werk van Newman vernield met stanleymes

Het is een 'aanslag', waarvan Stedelijk-Museumdirecteur Rudi Fuchs heeft gebeden dat het hem nooit zou overkomen, maar vrijdag is voor de tweede keer een groot doek van de Amerikaanse schilder Barnett Newman met een stanleymes vernield....

Van onze verslaggever

AMSTERDAM

Het schilderij Cathedra (1951) is op vijf plaatsen stukgesneden. De gearresteerde dader is vrijwel zeker de man die elf jaar geleden Newmans Who's afraid of Red, Yellow and Blue III (1968) in het Stedelijk stuksneed.

Zelfs de 'motoriek' van snijden was hetzelfde, constateerde Fuchs gisteravond 'totaal kapot'. Met lange verticale halen is de dader vrijdagmorgen kort na opening van het museum dwars door het grote diepblauwe kleurvlak heen gegaan. De langste snede is 4,70 meter, bijna net zo lang als het doek zelf. Restauratie zal niet kunnen verhinderen dat het schilderij gehavend zal blijven. 'Het wordt een dame met littekens', zei Fuchs. Newmans monochrome doeken worden gezien als sleutelstukken in de museumcollectie van het Stedelijk.

De 44-jarige Amsterdammer Gerrit-Jan van B. hanteerde zijn stanleymes vrijdag vlak voordat een vrouwelijke suppoost kon ingrijpen. Personeel herkende Van B. later als de man die in 1986 uit protest tegen abstracte kunst een andere Newman met een stanleymes bewerkte. Hij noemde zijn daad toen 'een protest tegen het verdringen van realistische kunst' in de musea.

Cathedra is na de aanslag plat op de grond gelegd om te voorkomen dat de sneden gaan doorhangen. Restaurateurs hebben met zuurvrij plakband de 'wonden' zoals Fuchs het noemt, gedicht. 'Een navrant geluk is dat het mes zo scherp was, dat de randen nauwelijks rafels vertonen.' Dat vergemakkelijkt de restauratie.

Fuchs sluit uit dat het doek zal worden overschilderd, zoals is gebeurd door restaurateur Daniel Goldreyer bij Who's afraid... Die aanpak veroorzaakte een rel, omdat daarmee de ziel uit het werk zou zijn gehaald. Diezelfde Goldreyer heeft in de jaren zeventig overigens Cathedra voorzien van een linnen laag die ter versteviging op het oorspronkelijke doek is gelijmd.

De waarde van het werk wordt ruwweg geschat tussen de twaalf en twintig miljoen gulden.