'Einde van kraaktijdperk nog lang niet in zicht'

Betekent het kraakverbod het einde van het kraken? In Actiekantine Knoflook bespreken krakers de mogelijke gevolgen. Het is de tijdgeest, vinden ze. ‘Het egoïsme rukt op. Solidariteit is ver te zoeken.’

Beweren dat krakend Nederland in paniek is wegens het dreigende kraakverbod zou de waarheid ernstig geweld aan doen. In de keuken van Actiekantine Knoflook, sociaal en zakelijk middelpunt van krakend Den Bosch, halen Thomas en Jochem nog net niet hun schouders op bij de veronderstelling. Een verbod kan in hun ogen van alles betekenen, maar toch zeker niet het einde van het kraken.

Ziek huursysteem

‘Actiemiddelen zijn onder te verdelen in twee soorten’, legt Thomas uit. ‘Legale en illegale. Een middel kan natuurlijk overgaan van legaal tot illegaal. Maar het middel op zichzelf verandert daardoor niet.’ Jochem: ‘Verbod of geen verbod, het principe blijft hetzelfde: ik weiger mee te doen aan een ziek huursysteem dat mensen uitbuit op het gebied van hun eerste levensbehoefte. Een verbod kan daar niets aan veranderen.’

Thomas is intussen druk bezig met het schillen van kilo’s uien, winterpenen, prei en champignons voor de maaltijd voor de de veertig gasten die deze avond komen voor het wekelijkse krakersspreekuur (informatie, advies en hulp bij al uw kraakacties) en voor de lezing van vanavond. Met als thema arbeidersverzet anno 2009.

15 jaar leeg

Ruimte genoeg hier voor al die gasten, want de Actiekantine is het middelpunt van een enorm kraakpand waar ook nog plaats is voor een kantoor, vier gekraakte woonruimten en de befaamde Weggeefwinkel, waar alle spullen gratis zijn. Het gebouw aan de Havendijk stond vijftien jaar leeg voordat het in 2006 werd gekraakt. De krakers kwamen met zeventig man, om eventuele tegenacties van knokploegen te kunnen weerstaan.

Het pand was verpauperd en door brand zwaar beschadigd, maar de nieuwe bewoners zetten er ramen in, repareerden muren en plafonds en legden de leidingen aan voor water, gas en elektriciteit. ‘De eigenaar vindt het nu wel best zo’, weet kraker Warren van Hoof. Pas over enkele jaren wil de gemeente de grond gebruiken voor iets nieuws, tot die tijd kraait er geen haan naar de krakers. Er is al jaren geen poging meer gedaan het pand te ontzetten.

Kraakvirus

De Bossche kraakscene is niet groot maar zeer actief, met de lokale Kunstacademie als besmettingshaard waar het kraakvirus van student op student wordt doorgegeven. Zal dat allemaal zomaar doorgaan? Zijn de Knoflook-krakers dan echt helemaal gerust op de nabije toekomst?

Van Hoof geeft toch blijk van enige zorg. Sommige krakers, de minder radicale, zullen zich voortaan wellicht twee keer bedenken bij een dreigende gevangenisstraf. En een onzekere kraakbeweging brengt de ideale wereld in zijn ogen nou niet bepaald dichterbij.

‘Verpaupering en leegstand rukken dan op. De Tweede Kamer wil dat gemeenten de leegstaande panden gaan beheren en de anti-kraak stimuleren. Dan zijn we pas echt ver van huis. Anti-kraken klinkt aardig maar het speelt de vastgoedspeculanten in de kaart. Je creëert een nog grotere groep huurders zonder enig recht. Ze kunnen op elk gewenst moment op straat worden gezet. En wat gebeurt er trouwens met de huidige kraakpanden? Worden die allemaal ontruimd? Dan staan er ineens vijfduizend mensen op straat.’

Mooie initiatieven

Sta ook eens stil bij alle mooie initiatieven die krakend Nederland in de loop van dertig jaar heeft voorgebracht, zegt Van Hoof. ‘Een verbod kan een hele cultuur de nek omdraaien. Denk aan de culturele ruimtes, de eetcafés, de galeries, de weggeefwinkels. Poptempels als Paradiso, De Melkweg en Tivoli hebben hun wortels in de kraakbeweging. Er is zoveel moois uit voortgekomen. Gooien we dat in één keer allemaal weg?’

Misschien dat de ‘gure neo-liberale wind’ na een tijdje vanzelf weer gaat liggen, hopen de krakers. Thomas heeft in toenemende mate het gevoel dat hij vecht tegen de tijdgeest. ‘Dat verbod komt niet uit de lucht vallen. Misschien komt het door de welvaart. Het egoïsme rukt op. Eigendom is voor steeds meer mensen een heilig principe. Solidariteit is ver te zoeken.’

Met landelijke ‘kraakactiedagen’ en een optocht in Utrecht proberen de krakers de Tweede Kamer deze maand alsnog tot inkeer te brengen. De flyers en spandoeken zijn al gedrukt. Maar ook daarop laten ze er geen misverstand over bestaan dat ze zich niet bij een ongewenste uitkomst zullen neerleggen: ‘Verbod of niet, kraken gaat door.’