Bernard Wientjes
Bernard Wientjes © ANP

Wientjes: Nederland dreigt politiek te verlammen

De invloedrijkste Nederlander van de afgelopen tien jaar wil het duidelijker zeggen dan ooit: onze democratie is 'een rommeltje' geworden. Verstrekkende veranderingen in het parlementaire stelsel zijn nodig om te voorkomen dat besluitvorming en beleidsontwikkeling vastlopen. Dit zegt Bernard Wientjes, die eind deze maand vertrekt als voorzitter van werkgeversvereniging VNO-NCW, in een afscheidsinterview met de Volkskrant.

Als ik in de schoenen van Diederik Samsom stond, zou ik mezelf ook niet vertrouwen.

Versplintering dreigt Nederland politiek te verlammen. Om dat tegen te gaan, is naar zijn overtuiging een 'verhoging van de kiesdrempel naar 5 procent' nodig. 'Een partij moet dan minimaal 8 zetels halen om in de Tweede Kamer te komen. (...) De tegenstelling tussen de verschillende politieke blokken wint zo aan helderheid.'

Daarnaast zou Nederland het Duitse Zweitstimmen-systeem moeten invoeren: burgers dienen bij de Kamerverkiezingen de mogelijkheid te krijgen om los van de landelijke stem te kiezen voor een kandidaat die de eigen regio vertegenwoordigt. 'Dat verstevigt de band tussen het volk en de politiek.'

Tussentijdse verkiezingen afschaffen
Verder wil Wientjes dat 'tussentijdse verkiezingen onmogelijk worden'. De afgelopen tien jaar ging de Nederlandse kiezer vijfmaal naar de stembus, met alle onrust van dien.

Hoogtepunt in zijn periode als werkgeversvoorzitter is volgens Wientjes (jarenlang nummer 1 in de Volkskrant Top 200 van invloedrijkste Nederlanders) het Sociaal Akkoord dat hij in 2012 achter gesloten deuren overeenkwam met VVD-premier Rutte, vice-premier Asscher (PvdA) en FNV-voorzitter Ton Heerts. 'Dit akkoord was historisch, dat zal over een paar jaar wel blijken.' Grinnikend: 'Er is nooit één letter uitgelekt. De kranten, ook de Volkskrant, hadden niets in de gaten.'

Wientjes onderschrijft fijntjes dat het verhogen van de pensioenleeftijd, het verkorten van de WW-periode en het versoepelen van het ontslagrecht geen gunstig saldo opleveren voor de Partij van de Arbeid. 'Als ik in de schoenen van Diederik Samsom stond, zou ik mezelf ook niet vertrouwen.'

Pensioenakkoord was pyrrusoverwinning
Zijn grootste fout was in zijn ogen het pensioenakkoord van 2010 met de vakbonden. 'Je sluit een overeenkomst met voorzitter Agnes Jongerius en dan blijkt dat zij daar een te smal draagvlak in haar achterban voor krijgt. Achteraf heb ik weleens gedacht: jongens, had ik dat niet moeten weten? Misschien wíst ik het ook wel. Ik denk dat ik zo empathisch had moeten zijn om te zeggen: Agnes, niet doen, dit gaat jouw achterban niet pikken, dit kost je je kop. Dat gebeurde ook. (...) Ik had toen moeten aanvoelen dat het pensioenakkoord een pyrrusoverwinning was.'

Lees het volledige afscheidsinterview met Bernard Wientjes vandaag in de Volkskrant.