‘Ze hebben me niet naakt uitgezet’

De Nicaraguaanse president Daniel Ortega noemde hem een ‘piraat en een schurk’, een onderminister noemde Nederland een ‘shitland’. Hans van Baalen (49), europarlementariër en oud-Kamerlid voor de VVD, reisde door Centraal-Amerika als voorzitter van de Liberale Internationale, de koepel van liberale partijen uit Europa, Amerika, Afrika en Azië.

Volgens Ortega beraamde u een coup.

‘Ik heb er met succes onderhandeld met de vier liberale partijen, zodat ze in 2011 één presidentskandidaat voordragen. De vier hebben nu al een parlementaire meerderheid, maar de ego’s van de voormannen zijn enorm groot.

‘In een toespraak heb ik gezegd: president Ortega, u schendt uw eigen Grondwet, u bedondert uw bevolking, u zet het parlement buiten spel en knevelt de kranten. Stapt u op in 2011!’

U riep op tot protest als Ortega fraude pleegt. Iets te voorbarig?

‘Nee, want die fraude speelt nu. Ortega wil via het hooggerechtshof de grondwet wijzigen om een tweede termijn te krijgen. Maar daar gaat het parlement over.

‘Dus ik waarschuwde: als je de verkiezingen steelt, dan gaan de mensen de straat op. Vreedzaam, zoals destijds in de DDR.’

Wat deed u bij de commandant der strijdkrachten?

‘Ik wilde weten of het leger zich afzijdig houdt bij verkiezingen. Zijn antwoord was ja. Ik ben geneigd hem te geloven en dat is belangrijk nieuws voor de vier liberale partijen. Maar toen werd er van gemaakt dat ik hem wilde aansporen tot een staatsgreep. Belachelijk!’

Kennelijk was Ortega boos.

‘Uit zijn capriolen blijkt dat hij zich is doodgeschrokken. Eerst werd mijn persconferentie verstoord door zogenaamde journalisten. Ze wilden chaos creëren, want dat doet het goed op tv. Toen ik daarna volgens planning naar Costa Rica vertrok, overigens een keurige democratie zonder leger, las ik in de lokale kranten dat ik Nicaragua zou zijn uitgezet.

‘Een onderminister van Buitenlandse Zaken noemde Nederland ook nog een shitland, maar er volgden snel excuses bij de Nederlandse ambassadeur. Het land vreest voor de ontwikkelingshulp.’

Waarom sprak u in Honduras met de verjaagde president Zelaya en de interim-president Micheletti?

‘Ze zijn beiden liberalen, maar Zelaya is onder invloed geraakt van Fidel Castro en de Venezolaanse president Hugo Chávez. Net als Ortega wilde Zelaya knoeien met de Grondwet voor een tweede termijn. Hij werd in juni aangeklaagd voor ambtsmisbruik. Prima, maar het leger had hem beter niet het land kunnen uitzetten.

‘Ik sprak eerst de interim-president. Ik heb Micheletti gezegd dat wij degene zullen steunen die op 29 november op eerlijke wijze de verkiezingen wint.

‘Toen sprak ik Zelaya in een bunker onder de Braziliaanse ambassade. Hij is een niet-onsympathieke man, maar we voerden een drie uur durend Castro-achtig gesprek, raar en warrig. Hij wilde de nieuwe president erkennen, misschien ook niet, hij wilde de politiek uit, misschien niet. Ik heb Zelaya en Micheletti aangespoord met elkaar te praten. Ze kennen elkaar al dertig jaar.’

Heeft uw bemiddeling in Nicaragua en Honduras geholpen?

‘Het is veel abrazos: omhelzingen en elkaar amicaal op de rug slaan. Die rol is nodig en speel ik graag. Ik wil me niet groter maken, maar in landen die een democratische transitie doormaken, stel je echt wat voor als voorzitter van de Liberale Internationale.’

Bent u nooit bang geweest?

‘In een Afrikaans land als Soedan zou ik voor escalatie hebben gevreesd. Maar president Ortega begreep heus wel dat hij me niet het ziekenhuis in moest laten slaan. Ze wilden me naakt de grens over zetten. Ook dat is niet gebeurd.’