Plasterk ontmoedigt uitblinkers

Minister Plasterk begrijpt niet waarom studenten het niet eens zijn met zijn wetsvoorstel dat een tweede studie tien keer zo duur maakt....

Minister Plasterk schreef onlangs op nu.nl dat hij niet begreep waarom studenten en politieke jongerenorganisaties het zo problematisch vinden dat een tweede studie praktisch tien keer zo veel geld gaat kosten. Dát studenten het er niet mee eens zijn, blijkt wel uit de ruim 30 duizend steunbetuigingen die binnenkwamen op stopplasterk.nl. Deze site is een initiatief van het CDJA – de jongerenorganisatie van het CDA – en biedt studenten de mogelijkheid een petitie tegen de maatregelen van minister Plasterk te tekenen.

De minister wil dat studenten voor een tweede bachelor of master ‘instellingscollegegeld’ gaan betalen, in plaats van het huidige vastgestelde wettelijk collegegeld. Dat instellingscollegegeld wordt door universiteiten zelf vastgesteld, en is niet zelden een tienvoud van het wettelijk collegegeld.

De minister begrijpt niet waarom studenten daar een groot probleem mee hebben. We leggen het hem daarom nog één keer uit.

Een consequentie van het voorstel is dat studenten die er na hun eerste studie voor kiezen zich verder te verdiepen, worden benadeeld ten opzichte van studenten die jaren en jaren doen over hun eerste studie. Studenten die er na vier jaar hard studeren voor kiezen om bijvoorbeeld een tweede master te volgen, zullen voor die tweede studie immers veel meer geld moeten betalen. Dit, terwijl de student die zeven jaar over zijn eerste studie doet, al die tijd slechts het wettelijk collegegeld betaalt. Deze wet benadeelt en ontmoedigt studenten die willen excelleren. Mensen die we in de toekomst nog hard nodig zullen hebben.

Verder is het moment waarop deze wet wordt ingevoerd desastreus. De jeugdwerkloosheid stijgt hard en veel pas afgestudeerden komen niet aan een baan. In een dergelijke situatie zou het wenselijk zijn dat de overheid doorstuderen stimuleert. Deze maatregel doet echter exact het tegenovergestelde.

In plaats van doorstuderen te stimuleren, maakt Plasterk dat met zijn plan vele malen duurder. Zo komen hoog opgeleide jongeren moedeloos thuis te zitten. Dat deze wet ook nog eens heel slecht in elkaar zit, werd pijnlijk duidelijk in een vraaggesprek met Jan Jacob van Dijk, Tweede Kamerlid van het CDA. Hij adviseerde in NRC Handelsblad studenten het volgende: ‘Stel gewoon het halen van het laatste vak van je eerste studie uit, totdat ook je tweede studie af is. Dan kost het je geen cent extra.’

Terecht kwam hierop veel kritiek. Hoe serieus moet je Kamerleden nemen die een wet aannemen en zelf de mazen daarvan blootleggen door een mogelijke sluiproute te adviseren?

Gelukkig begrijpen de leden van de Eerste Kamer wél dat studenten problemen hebben met deze wet. Het CDJA heeft de afgelopen weken intensief contact gehad met de Commissie Onderwijs in de Eerste Kamer. De senatoren hadden veel begrip voor bovenstaande argumenten en hebben – Kamerbreed – kritiek op de wet geuit. De minister is bestookt met kritische vragen, niet in de laatste plaats door de senatoren van zijn eigen partij, de PvdA. Ook de CDA-senatoren hebben er blijk van gegeven hart te hebben voor het hoger onderwijs. Zij kijken ook – wat terecht is – vanuit het perspectief van universiteiten.

Van Dijks sluiproute heeft onwenselijke gevolgen voor de universiteiten. Immers, doordat de afronding van de eerste studie wordt uitgesteld ontvangen universiteiten vertraagd bekostiging en raken rendementscijfers vertekend. De CDA-fractie stelt dan ook voor dat studenten die binnen twee jaar na de afronding van hun eerste studie aan een tweede master beginnen, het wettelijk collegegeld mogen blijven betalen.

Dit voorstel strekt zeker tot aanbeveling. Veel van de problemen die de wet in de huidige vorm veroorzaakt, worden daarmee voorkomen. Studenten die willen excelleren kunnen doorstuderen, studenten die geen baan kunnen vinden, hoeven niet thuis op de bank te belanden. En die sluiproute die Van Dijk voorstelde, is niet meer nodig.

Het is maar weer eens gebleken dat de controle op de kwaliteit van wetgeving door de Eerste Kamer heel belangrijk is. De scepsis van Eerste Kamerleden over deze wet is zeer terecht. Het lijkt erop dat inmiddels iedereen de onvrede van studenten begrijpt, behalve minister Plasterk.

Nu zelfs de Eerste Kamer zich uitspreekt, kán hij zich niet langer van de domme houden.