Pelgrims mijden Mekka uit angst voor griep

Het zal dit jaar rustig zijn in Mekka. Moslims nemen maatregelen tegen de Mexicaanse griep. Iran heeft al zijn inwoners verboden op bedevaart te gaan.

In het Amsterdamse reisbureau Al Ferdoos liggen stapeltjes Nederlandse paspoorten klaar om naar de Saoedische ambassade in Den Haag gebracht te worden. ‘Die zijn van moslims die tijdens de Ramadan naar Mekka gaan’, legt Mohammed Abdallah uit. Maar, verzucht hij, dat zijn er dit jaar bijna de helft minder dan vorig jaar. ‘Mensen zijn bang voor de Mexicaanse griep.’

Normaal gesproken is de islamitische vastenmaand ramadan, die dit jaar op 22 augustus begint, een populaire periode om een zogeheten umrah-reis (ook wel ‘kleine bedevaart’ genoemd) te maken naar Mekka. Dit jaar weerhoudt de angst het H1N1-virus op te lopen pelgrims ervan zo’n excursie naar de islamitische heiligdommen te ondernemen. Ook de boekingen voor de hadj – de bedevaart die iedere moslim die daartoe in staat is eens in zijn leven moet maken – blijven achter.

Ongeveer drie miljoen moslims uit heel de wereld doen jaarlijks de hadj. Dat worden er steeds meer, zegt Abdallah. ‘In Nederland was er vorig jaar zelfs een tekort aan visa. Vooral ouderen willen op hadj om hun ziel te reinigen voordat ze sterven.’

Arabische landen hebben eind juli echter ouderen – net als kinderen en chronisch zieken – verboden de hadj rond 19 november te maken wegens de Mexicaanse griep. Eergisteren werd bekend dat Iran al zijn inwoners verbiedt de bedevaart te ondernemen.

De Saoedische ambassade heeft evenwel nog geen officiële richtlijnen uitgevaardigd met beperkende maatregelen, zegt Mohamed Elazab van El Fourssan in Amsterdam, het grootste reisbureau in Nederland dat met toestemming van de Saoedische autoriteiten hadj-trips organiseert (Nederland kent in totaal negentien van zulke reisbureaus). Ook Elazab merkt dat ‘de markt voor 50 procent is ingestort’. Naast angst voor de griep, heeft dat volgens hem ook te maken met de financiële crisis en de vakantie: ‘Velen zijn nog niet terug en boeken misschien later.’

Abderrahman Khatiabi van Mekka Reizen in Rotterdam hoopt eveneens dat de boekingen nog zullen binnenstromen. Dit jaar is Mekka juist gerieflijker dan ooit. Moslims hoeven niet langer bang te zijn vertrapt of doodgedrukt te worden, zoals twee jaar geleden het geval was. De omgeving van de heiligdommen in Mekka is volledig vernieuwd en verruimd, vertelt Khatiabi. ‘Roltrappen zorgen ervoor dat iedereen dezelfde kant op loopt.’

De innovaties kunnen niet verhinderen dat hij bezorgde vragen over de griep krijgt. Khatiabi kan zijn klanten enigszins geruststellen. ‘De Saoedische autoriteiten nemen veel maatregelen om verspreiding te voorkomen’, weet hij. Op de luchthaven waar pelgrims binnenkomen, hangen infraroodcamera’s die temperatuurverhogingen kunnen waarnemen, opdat het virus snel kan worden gesignaleerd. ‘In elk hotel dat meer dan vierhonderd kamers heeft, moet een dokter aanwezig zijn.’

Reisbureau El Fardoos stuurt zelf ‘altijd een of twee dokters mee met groepen die op hadj gaan’, zegt Abdallah. ‘Op een plek waar zoveel mensen uit zoveel landen bij elkaar komen, loop je altijd wel een griepje op.’ Ondanks de verplichte ‘hadj-inenting’ (onder meer tegen meningokokken) hebben pelgrims meestal wel iets onder de leden als ze terugkeren, zegt Abdallah. Iedereen weet dat volgens hem. Abdallah begrijpt heel goed dat moslims dit jaar thuisblijven wegens de Mexicaanse griep. Zijn broer Hussein – die al twee keer de hadj deed – gaat dit jaar niet naar Mekka. ‘Ik heb kleine kinderen, ik neem geen risico.’