‘Kabinet faalt bij bestrijding van crisis’

Wegenaanleg en het versneld uitvoeren van bouwprojecten helpt volgens de Raad van State maar mondjesmaat bij de bestrijding van de crisis. Ook is onduidelijk of de werkgelegenheid hiermee wordt bevorderd.

Momenteel maakt minister-president Balkenende onder het motto ‘De vaart moet erin’ een promotour langs zes bouw- en infrastructurele projecten, waaronder de A4 Midden-Delfland en de IJ-oevers in Amsterdam. Maar volgens de Raad van State moet het kabinet eerst zijn huiswerk overdoen.

Het belangrijkste adviesorgaan van het kabinet waarschuwt in een nog vertrouwelijk advies dat door de versnelde projecten de economie slechts in beperkte mate wordt aangejaagd. ‘Bovendien niet op de korte termijn, voorzover het doel al wordt gerealiseerd.’

De raad adviseert het kabinet goed te kijken naar de Deltawet voor de grote rivieren (Noodwet) uit 1995. Die werd gemaakt na hoogwater, en maakte snelle ophoging van dijken mogelijk. ‘Gebaseerd op een vergaande stroomlijning en vereenvoudiging van besluitvormingprocedures.’

Eenvoud

Die eenheid en eenvoud ontbreekt naar de mening van de Raad in de Crisis- en herstelwet. De 58 projecten – variërend van de aanleg van spoor, windmolenparken, sluizen en wegen – hebben een ‘zeer uiteenlopend karakter’. ‘De vraag is of zij een significant effect hebben op de werkgelegenheid of de economie.’

Daarnaast heeft de raad veel bezwaren over de procedures. Vooral de in de wet voorgestelde versnelde onteigeningsprocedure krijgt kritiek. Volgens het adviescollege tast dit de rechtspositie van eigenaren aan. Maar ook de aanpassing van de Natuurbeschermingswet 1998, om sneller te bouwen, acht de raad onwenselijk.

Wel is de Raad van State positief over de tijdelijke voorstellen als de energiebesparende maatregelen in huurwoningen, en het mogelijk maken van tijdelijke verhuur van woningen die niet worden verkocht in crisistijd. ‘Snel en doelgericht’, oordeelt de raad.

Belang

Het adviescollege benadrukt het belang om ‘op korte termijn een aantal grote bouwprojecten en infrastructurele werken versneld uit te voeren’. Vandaar dat de raad het kabinet adviseert ‘zorgvuldig’ de projecten te kiezen. Het kabinet kan de wet aanpassen of het advies naast zich neerleggen.

Balkenende wil dat de wet op 1 januari 2010 in werking treedt. Het is twijfelachtig of die datum wordt gehaald, als het kabinet besluit de wet aan te passen. Het voorstel moet ook nog door Eerste en Tweede Kamer worden behandeld.