‘De stad is de motor van de economie’

De wethouder hekelt ‘dit plattelandskabinet’, dat de stad enkel als poel van ellende ziet.

‘Wereldwijd gaat de trek naar de stad voort. Meer dan de helft van de wereldbevolking woont in de stad. De nieuwe economie – kennisindustrie, creatieve industrie, dienstverlening, toerisme – heeft de stad als natuurlijke biotoop. Hier willen de mensen wonen. Met alle voorzieningen. Compacte steden zijn de motor van onze economie.’

Maar ja, stokt het enthousiasme, Nederland is opgezadeld met ‘een plattelandskabinet’. Dat geen keuzes durft te maken. De Amsterdamse wethouder voor ruimtelijke ordening ziet helemaal voor zich hoe de toekomstige woningbehoefte door ‘Den Haag’ wordt aangepakt: nu de Vinexlocaties nagenoeg zijn volgebouwd zal er straks wel wéér worden gekozen voor zo’n ‘huisje, boompje, beestje-locatie achter Amersfoort of Harderwijk’.

Het werk

Van Poelgeest: ‘En al die mensen rijden straks in hun auto richting het westen, want daar is het werk. Zo roepen we een stille ramp over onszelf af.’

Alle ballen op de stad, bepleit Van Poelgeest (44, GroenLinks), de oud-actievoerder die nu met de grote ontwikkelaars om de tafel zit om Amsterdam op te stoten in de vaart der volkeren. Zondag opent hij in de Tolhuistuin (Amsterdam-Noord, bij de pont) de tentoonstelling Vrijstaat Amsterdam, onderdeel van de vierde Architectuur Biënnale Rotterdam. Dat is een verbeelding van Amsterdamse ambities om tot een ware metropool uit te groeien.

Niet toevallig houdt Van Poelgeest dezer dagen een hartstochtelijk pleidooi voor meer investeringen in de stad. Volgende week vindt in Amsterdam in het kader van het Wibautjaar een congres plaats over stedelijke ambities, waarbij Ken Livingstone (oud-burgemeester van Londen) spreker is. De VPRO is al een maand doende met speciale programma’s over de kracht van de stad.

Belangrijke weken

Ook in politieke zin breken voor de stad belangrijke weken aan. In oktober presenteert Amsterdam de Structuurvisie 2040, een schets over hoe de stad verder denkt uit te breiden. In diezelfde maand moet het kabinet beslissen over de plannen van Almere en Amsterdam om naar elkaar toe te groeien, onder meer via een ov-verbinding in het IJmeer.

Zijn pleidooi voor het versterken van de steden in de Randstad mag niet los worden gezien van bevolkingskrimp in regio’s als Zuid-Limburg, Oost-Groningen en Zeeland. ‘Krimp rukt op uit de punten van ons land. Dat wordt een groot maatschappelijk vraagstuk.’

Als maar niet de fouten uit de jaren zestig en zeventig worden gemaakt, waarschuwt de wethouder. ‘Toen dachten we als overheid te kunnen regelen waar mensen willen wonen. Verplaatsten we de PTT naar Groningen want dan zou vanzelf iedereen die kant optrekken. En kijk: de steden in het westen maken een enorme bloei door.’

In de lijn Leiden-Haarlemmermeer-Amsterdam-Almere-Utrecht wordt het geld verdiend, beklemtoont Van Poelgeest. ‘Het aantal een- en tweepersoonshuishoudens blijft groeien. Veel van die mensen willen stedelijke voorzieningen bij de hand hebben. De druk op de huizenmarkt is er enorm. Amsterdam wordt alleen maar populairder.’

Woningbehoefte

De hoofdstad denkt aan die groeiende woningbehoefte te kunnen voldoen, als het Rijk maar meewerkt. ‘Het is goedkoper om ergens in de provincie grote bouwlocaties te ontwikkelen. Bouwen in de stad is duur. Dat is een keuze. De stad helpen is niet eens een kwestie van centen. Geef ons de mogelijkheid om zelf te verdienen. Bijvoorbeeld door het opleggen van 1 procent extra btw. Iedereen profiteert van onze voorzieningen, maar de gemeente zelf wordt er niet rijker van.’

Amsterdam telt nu ruwweg 350 duizend woningen. Volgens Van Poelgeest is het mogelijk om binnenstedelijk 70 duizend extra woningen te bouwen. Hij denkt aan de Zuid-As, Noord, IJburg-2, de zone tussen de westelijke ringweg en het ringspoor, het oostelijk havengebied en vooral ook aan het gebied tussen de Arena en het AMC. ‘Dat heeft geen toekomst als klassiek kantorengebied. Nu al staat veertig procent leeg.’

Het kabinet moet meer de economische betekenis van steden beklemtonen, vindt Van Poelgeest. ‘Voor de stad zou een regering zonder CDA het beste zijn. Het CDA staat voor behoudzucht. Een weinig internationale blik, angst voor migratie. Zo’n gevoel van we trekken ons terug achter de dijken zie je bij de SP en PVV ook.’