Protesten tegen de afluisterpraktijken van de NSA
Protesten tegen de afluisterpraktijken van de NSA © ANP

Nederland bestelt een nog verboden spionagesysteem

De Nederlandse inlichtingendiensten hebben systemen besteld om net als de Amerikaanse NSA grootschalig telefoon- en internetverkeer op te kunnen vangen en verwerken, hoewel dat nog grotendeels onwettig is. Volgens de toezichthouder op de diensten, de CTIVD, is de wet achterhaald.

 
Het project met de naam Argo II is bedoeld om vanaf 2014 informatie uit communicatiemiddelen te verwerken tot inlichtingen
Minister Plasterk van Binnenlandse Zaken

Met de investering van 17 miljoen euro lijkt het ministerie van Defensie vooruit te lopen op een gehoopte wijziging van de wet, terwijl de discussie in het parlement nog moet worden gevoerd.

In een interview vandaag met de Volkskrant zegt Bert van Delden, voorzitter van de CTIVD, dat het 'niet zo gek is' als de diensten hierop vooruitlopen. De oud-rechter verwacht dat een adviescommissie er begin december voor zal pleiten de betrokken wet te verruimen.

Argo II
Het project met de naam Argo II is bedoeld om vanaf 2014 'informatie uit communicatiemiddelen te verwerken tot inlichtingen', schreef minister Plasterk van Binnenlandse Zaken deze zomer aan de Tweede Kamer. De nieuwe apparatuur zal worden gebruikt door zowel de binnenlandse veiligheidsdienst AIVD als de militaire MIVD. Uit een beschrijving van het ministerie van Defensie blijkt dat Argo II vooral bedoeld is om 'de wereld van het internetprotocol' te bestrijken - waar de diensten nu nog niet bij kunnen.

Het systeem zal waarschijnlijk worden gebouwd door het Israëlische Nice Systems, gespecialiseerd in surveillance- en afluistersoftware. Dit bedrijf, dat volgens de Amerikaanse spionagespecialist James Bamford zijn wortels heeft in de Mossad, was een van de twee bedrijven die meededen met een openbare aanbesteding. De andere gegadigde, Accenture, heeft tegen het weekblad Vrij Nederland gezegd de opdracht niet te hebben gekregen. Het ministerie van Defensie geeft geen informatie over de aanbesteding.

Automatisch waarschuwen
De technologiewebsite Tweakers beschrijft zaterdag enkele systemen van Nice Systems, zoals het NiceTrack Mass Detection Center en de NiceTrack Pattern Analyzer, die landelijk data kunnen onderscheppen, monitoren, analyseren en opslaan, en die automatisch waarschuwen bij verdachte patronen.

Dit wijst op het ongericht opzuigen van gegevens om die vervolgens vol­automatisch door te spitten. Dergelijke technieken zijn in Nederland nu alleen toegestaan voor 'niet-kabelgebonden communicatie', wat neerkomt op satellietverkeer. De MIVD luistert dat af ter ondersteuning van de troepeninzet in Afghanistan en Mali.

Het overgrote deel van de communicatie loopt tegenwoordig via kabels, die volgens de wet niet massaal mogen worden afgetapt.
Volgens Van Delden is het onderscheid 'achterhaald'. Op Argo II kan hij niet ingaan, zegt hij. 'Maar in zijn algemeenheid: is het zo gek dat we met de techniek mee gaan? Is het zo gek dat de diensten zich daarop voorbereiden?'