Noodwet geen panacee voor Scheldekwestie

Het kabinet bespreekt vandaag de ‘ingewikkelde’ Westerscheldekwestie. Zal een noodwet uitkomst bieden?

De stichting Red de Roermondse Rugstreeppad (fictieve naam) kan sinds een wetswijziging uit 2005 niet meer bij de Raad van State terecht voor beroep tegen een bouwplan in Emmeloord, voor een gebied waar veel padden huizen. De stichting is geen direct belanghebbende en het beroep zal door de Raad van State als niet-ontvankelijk worden afgedaan.

Zij die vinden dat natuur- en milieuorganisaties iedere vooruitgang blokkeren door die ene rugstreeppad of die ene korenwolf van Maasvlakte-2 naar IJmuidersluizencomplex te slepen, willen bovenstaande helemaal niet weten. Zij koesteren liever het huidige klimaat, dat weinig gunstig lijkt voor natuur- en milieuorganisaties.

Vorige week vrijdag voegde de minister-president van Nederland zich in het koor. De Westerscheldekwestie was helemaal geen kwestie geworden als de natuur- en milieuorganisaties niet naar de Raad van State waren gestapt. De jurist Jan Peter Balkenende lijkt een belangenorganisatie het recht te misgunnen op belangenbehartiging. De politicus Jan Peter Balkenende vergat erbij te zeggen dat de Raad van State pas in het vizier kwam nádat zijn eigen kabinet een internationaal verdrag had geschonden.

Vandaag bespreekt het kabinet de problemen rond de verdieping van de Westerschelde. Met de boze Vlamingen is nu alles weer koek en ei, concludeerde minister Verhagen van Buitenlandse Zaken woensdag na een bezoek van de Belgische minister van Buitenlandse Zaken Leterme. Alles zal goed komen, suste hij. En dat terwijl het volgens Verhagen om een ‘heel ingewikkeld’ probleem gaat.

Dat het kabinet nu in een lastig parket zit heeft het vooral aan zichzelf te danken, zeggen veel natuurbeschermers, bestuurskundigen en politieke tegenstanders van de handelwijze van het kabinet. Want zo ‘ingewikkeld’ is het niet om alsnog electorale en emotionele overwegingen te laten varen en keurig de Scheldeverdragen uit te voeren.

Maar er zijn geen aanwijzingen dat het kabinet voor die simpele ingreep (inclusief gezichtsverlies) kiest. Waarschijnlijker is dat het kabinet de schade met een noodwet denkt te repareren. Een noodwet wordt als de panacee voor het verstoorde klimaat gezien. Nederland moet weer bouwen, aan de slag en de schaarse ruimte goed benutten, roepen werkgevers (Elco Brinkman van de bouwers onder meer) en ministers (Camiel Eurlings van de wegen) om het hardst. Als die schaarse ruimte maar geen natuurbestemming krijgt. Zoals Brussel zo vaak verordonneert.

Wat is het gevolg van het inzetten van een noodwet? Dat natuurbeschermers weer oude strategieën toepassen, voorzien veel bestuurskundigen: ze gaan procederen, tot in Brussel, Straatsburg en Luxemburg aan toe. Over van alles en nog wat. Waarmee iedere constructieve opstelling tot het verleden behoort.

Juist het Westerscheldedossier en het vergelijkbare Maasvlakte-2-dossier toonden aan dat een constructieve opstelling van alle belanghebbenden wel degelijk tot iets kan leiden. De Zeeuwse PvdA-gedeputeerde Thijs Kramer verrichtte het onmogelijke door alle partijen op één lijn te krijgen. In plaats van boeren uit te kopen, zwichtte het kabinet voor Zeeuwse emoties en voor de belangen van één grootgrondbezitter in de Hedwigepolder. Bij de Maasvlakte-2 lukte het wel: natuurcompensatie voor schade aangericht door uitbreiding van bedrijvigheid.