Journalist Michaël Zeeman (50) overleden

De journalist en literair criticus Michaël Zeeman is maandagavond op 50-jarige leeftijd overleden aan een hersentumor.

Michaël Zeeman schreef sinds 1991 voor de Volkskrant over poëzie, proza, essays, muziek, theater, beeldende kunst en cultuurhistorische studies. Zeeman publiceerde ook enkele poëzie- en verhalenbundels. In 1991 kreeg hij de Buddingh’-prijs, in 2002 de Gouden Ganzenveer voor zijn grote betekenis voor het geschreven en gedrukte woord in Nederland. Belezenheid ‘Hij is van onschatbare waarde geweest voor de Volkskrant’, zegt hoofdredacteur Pieter Broertjes. ‘Zijn belezenheid was ongeëvenaard in de Nederlandse journalistiek en hij schreef prachtig. En hij was snel. Je kon hem bellen en als het nodig was, had je binnen een uur een stuk.’Zeeman was een ‘echte Europeaan’, zegt Broertjes. ‘Hij woonde jaren in Rome, en hij wilde naar Berlijn verhuizen, meer in het centrum van Europa. Zijn columns waren doorwrocht van geloof in het ideaal van culturele en etnische samenwerking. Hij was de man van de Renaissance en de Verlichting. De wereld was zijn werkterrein.’Willem Otterspeer, hoogleraar geschiedenis aan de Universiteit van Leiden, is 28 jaar met Zeeman bevriend geweest. ‘Het belangrijkste was de diepe gretigheid waarmee hij las en waarmee hij het gelezene met je besprak’, zegt Otterspeer. ‘Of we nu samen aten, reisden, spraken – alles draaide altijd om dat lezen. Hij was de allergrootste lezer die Nederland in de 20ste eeuw heeft gekend. Zijn bibliotheek was een monument van verzamelwoede en reflectiedrift.’ Klein hartje Schrijfster Yasmine Allas, een vriendin: ‘Hij was een grote man met een klein hartje. Een man met wie je kon lachen en ook eindeloos kon discussiëren. Hij werd door veel mensen gehaat, maar hij had een grote invloed op maatschappelijke kwesties, literatuur en cultuur. Hij was een vriend in wiens nabijheid je je nooit kon vervelen.’Volgens Robbert Ammerlaan, directeur van De Bezige Bij, de uitgever van Zeeman, moeten de literatuur, de schrijvers en het debat in Nederland ‘nu een formidabele pleitbezorger missen’. ‘Voor Nederlandse begrippen had hij een zeldzame blik op de wereld, hij was een kosmopoliet en een intellectueel van wie we nog veel meer hadden moeten en willen horen.’Abdelkader Benali schreef in 2006 de roman Feldman en ik, waarvoor zijn vriendschap met en bewondering voor Zeeman als basis dienden. ‘Ik kreeg de afgelopen week nog drie brieven van hem. Scherp, lucide en met humor. Dat getuigt van een ongelooflijke kracht. Hij was een onvermoeibare intellectuele lastpak. Op mij had dat altijd een stimulerend effect. Deze week pakte ik een boek van Elias Canetti uit de kast, alleen maar omdat hij daarover eens op een terras in Rome had zitten vertellen. Dat is voor een schrijver de ideale criticus.’Een overzicht van de columns van Michaël Zeeman