Olifant in circus heeft weinig leefgenot

Hoewel vrij gezond, laat het welzijn van wilde dieren in het circus te wensen over, blijkt uit een rapport. Een verbod gaat minister Verburg te ver.

Met het welzijn van wilde dieren in het circus is het matig gesteld. Het leefgenot van de olifant wordt zelfs ‘in ernstige mate aangetast’. Het dier verveelt zich en het heeft te weinig bewegingsruimte. Ook duren de reizen tussen steden te lang, soms zit de olifant langer dan acht uur vast in de transportwagen.

Dat blijkt uit een rapport van de Animal Science Group, onderdeel van de Wageningen Universiteit. De onderzoekers bestudeerden op zes circussen 1.170 uur het gedrag van de dieren. Ze constateren dat ‘de circusmensen zeer betrokken zijn bij hun dieren en het beste met ze voor hebben’.

Over het algemeen zijn de wilde dieren gezond, melden de onderzoekers. Ze worden redelijk tot goed gevoed, ze zijn redelijk gehuisvest en ze kennen geen gekke ziekten. De dieren worden niet mishandeld. Bij één van de zes onderzochte circussen, was het echter slecht gesteld met de dieren. De paarden waren ondervoed, een leeuw was langdurig verlamd.

Gezondheid staat los van welzijn. Dat laatste is het welbevinden van dieren en volgens de onderzoekers lastig te meten. Toch is stereotiep gedrag (ijsberen, het neurotisch zwaaien met de slurf) een teken. Vooral bij de onderzochte olifanten was dit waar te nemen. Een enkele keer werd een olifant tijdens een optreden ruw behandeld.

Bij vrijwel alle circussen ontbrak administratie, bijvoorbeeld gegevens van waar de giraffe is gekocht. Ook waren gezondheidsgegevens niet voorhanden en hadden de circussen geen calamiteitenplannen.

Naast praktijkonderzoek is een ethische studie gedaan (in samenwerking met de Rijksuniversiteit Groningen). Kan een dier in het circus dier zijn? Als een wild dier uit het circus terug kan naar ‘een natuurlijke omgeving’, moet dat volgens de onderzoekers gebeuren.

De onderzoeken, in opdracht van minister Verburg van Landbouw, zijn een vervolg op een lange politieke discussie. Een meerderheid in de Tweede Kamer twijfelt aan de inzet van wilde dieren voor vermaak.

Minister Verburg van Landbouw ziet niets in een verbod op tijgers, olifanten en leeuwen in het Nederlandse circus. Ze wil wel bekijken of ze in Europa draagvlak kan vinden voor zo’n verbod. Oostenrijk kent al een verbod, net als Kroatië. Winschoten wilde niet-gedomesticeerde circusdieren uit de gemeente weren, maar verloor bij de rechter. Over een paar weken is een uitspraak in het hoger beroep dat de gemeente aantekende.

De minister gaat wel strengere regels instellen voor het houden van wilde dieren in het circus. Die worden in 2011 ingevoerd, schrijft ze in een brief. Veel te laat, vinden meerdere partijen in de Kamer. De PvdA is voor een verbod. Net als GroenLinks en de Partij voor de Dieren. ‘Een kind kan zien dat een wild dier veel meer ruimte nodig heeft’, aldus Esther Ouwehand van de dierenpartij. Ze vindt het vreemd dat de minister niets doet aan de gebrekkige administratie van circussen. ‘Die verdienen een dikke boterham aan een olifant die uit het illegale circuit komt.’

Arie Oudenes, van de European Circus Association, zegt dat de onderzoeken aantonen dat het goed gaat met de circusdieren. ‘Er zijn geen mishandelde of zieke dieren aangetroffen.’