Intensieve taalles in schakelklas werkt altijd

Leerlingen die na de basisschool een jaar lang intensief taalonderwijs krijgen in een zogenoemde kopklas, zien hun schooladvies sterk stijgen.

Dit blijkt uit een studie naar de effecten van schakelklassen door de onderzoeksinstituten ITS uit Nijmegen en SCO-Kohnstamm uit Amsterdam. Ook schakelklassen op andere momenten in de basisschooltijd verbeteren de resultaten.

Het instrument van schakelklassen – intensief taalonderwijs in kleine groepen – lijkt zo een van de succesvollere manieren om achterstanden te bestrijden. Staatssecretaris Dijksma van Onderwijs wil dan ook doorgaan met de klassen, die nog elk jaar groeien in aantallen scholen en deelnemers.

Positief effect

Intensieve aandacht voor taal in kleine groepjes werpt zijn vruchten af, op welke niveau van de basisschool je dit ook inzet. De onderzoekers van het Nijmeegse ITS en het SCO-Kohnstamm Instituut uit Amsterdam zagen overal een positief effect van de zogeheten schakelklassen, en kunnen niet aangeven op welk moment het instrument het effectiefst is.

‘Er zijn zo veel verschillende vormen dat eigenlijk niet te zeggen is waar het effect het sterkst is’, zegt SCO-onderzoekster Ineke van der Veen. ‘Behalve de duidelijke resultaten voor de kopklas na groep 8, boekten ook de schakelklassen naast groep 3-4 veel vooruitgang. Eigenlijk doen de leerlingen in alle schakelklassen het beter dan leerlingen die daar niet in zaten.’

In een schakelklas krijgen kinderen – overwegend allochtonen – intensief taalonderwijs in kleine groepen van meestal minder dan tien. Ze bezitten doorgaans een gewone of bovengemiddelde intelligentie maar kampen met een duidelijke taalachterstand. Uit het onderzoek blijkt dat de leerlingen in rekenen niet achteruitgaan, en dat ze zich door opname in de aparte groep niet gestigmatiseerd voelen. ‘Heel veel meer aandacht betaalt zich hier uit’, zegt Van der Veen. ‘Ook voor leraren is het prettig om zo les te kunnen geven.’

Extra tussenjaar

Gemeenten en scholen bepalen hoe de schakelklas vorm krijgt: meestal parallel aan een van de groepen 1 tot en met 8. Maar ze kan ook als extra tussenjaar zijn ingepland tussen de groepen, of vóór de instroom in groep 1. Doel is steeds doorstroming op een gewone school mogelijk te maken.

In 2007-2008 hadden 429 scholen in 68 gemeenten een schakelklas, voor alles bij elkaar 4.500 leerlingen. Dat aantal was dit schooljaar gegroeid tot 6.200 leerlingen in 80 gemeenten. Volgend jaar hopen de onderzoekers ook te kunnen zeggen of de progressie blijft na het schakeljaar.