Samson staat de media te woord over het rapport van het onderzoek naar misbruik in de jeugdzorg
Samson staat de media te woord over het rapport van het onderzoek naar misbruik in de jeugdzorg © ANP

Misbruik in jeugdzorg in media overschaduwd door misbruik katholieke kerk

Het onderzoek naar misbruik in de jeugdzorg van de commissie-Samson kreeg minder aandacht in de media dan het misbruik in de katholieke kerk. Maar het misbruik in de jeugdzorg is geenszins verleden tijd.

'Mijn misbruiker behoorde niet tot de katholieke kerk, maar maakt dit het minder erg?' vroeg Carla zich af in haar brief aan de Volkskrant. Het is een vraag die meer slachtoffers van misbruik in de jeugdzorg zich de afgelopen jaren stelden. Het werk van de commissie-Samson, die sinds de zomer van 2010 seksueel geweld bij uit huis geplaatste kinderen onderzoekt, heeft steeds in de schaduw gestaan van het onderzoek naar misbruik in de katholieke kerk door Wim Deetman.

Gedeeltelijk is dat te verklaren doordat de commissie onder leiding van oud-procureur-generaal Rieke Samson de tweede was die onderzoek ging doen. De heftigste maatschappelijke verbazing over wijdverbreid seksueel misbruik in instituties was al door 'Deetman' opgevangen. Bovendien speelde bij de rooms-katholieke kerk mee dat de gruwelijke verhalen over misbruik aansloten bij de onder veel Nederlanders toch al groeiende afkeer van het Vaticaan, met zijn achterhaalde ideeën over homoseksualiteit en anticonceptie.

Ervaringsdeskundige
Maar dat is niet het enige. Om een onderwerp op de kaart te zetten, zijn ervaringsdeskundigen nodig die bereid zijn in de media hun verhaal te doen. En die bleken voor de commissie-Samson veel moeilijker te vinden dan voor de commissie-Deetman. Dat is te verklaren uit de achtergrond van de slachtoffers. Kinderen die door de rijksoverheid in een jeugdzorginstelling werden en worden geplaatst, hebben gemeen dat zij geen stabiele thuisbasis hebben. Hun ouders zijn verslaafd, gewelddadig of psychiatrisch patiënt.

Het misbruik in de instelling was voor deze slachtoffers dus de tweede keer dat zij aan hun lot werden overgelaten. Dat is een verschil met kinderen in katholieke instellingen, die in veel gevallen wel een redelijke band met hun eigen ouders onderhielden. Om naar buiten te treden, een taboe te doorbreken, moet je stevig in je schoenen staan. En door die dubbele kwetsbaarheid is dat het nu juist waar het de slachtoffers in de doelgroep van Samson vaak aan ontbreekt.

De enkelingen die wel over het verleden durfden te vertellen, verhaalden van andere misbruikslachtoffers die door alle ellende aan de drugs raakten of zichzelf van het leven beroofden.

Sterk verhoogd risico
Het onderzoek van Samson is des te relevanter omdat ook de kinderen die op dit moment in een jeugdzorginstelling of pleeggezin verblijven, nog steeds een sterk verhoogd risico lopen. In mei kwam via de Volkskrant al een deelrapport van de commissie naar buiten. Daarin stellen onderzoekers van de Universiteit Leiden dat uit huis geplaatste jongeren drie tot vier keer vaker seksueel misbruik meemaken dan kinderen die bij hun ouders wonen. Jongeren met een licht verstandelijke beperking zijn zelfs tien keer vaker slachtoffer.

Tussen 2008 en 2010 kwam misbruik in de jeugdzorg 'schokkend vaak' voor, stellen de wetenschappers. Het aantal meldingen van seksueel misbruik in de zorg die de inspectie dit weekend via RTL Nieuws openbaarde, geven evenmin een rooskleurig beeld. Tussen 2007 en medio 2012 werden 412 zaken gemeld. Seksueel misbruik in de jeugdzorg is dus geenszins verleden tijd.
Aan Samson de taak om daar vandaag een zinnig antwoord op te formuleren.

Lees in de Volkskrant van vandaag twee brieven van slachtoffers van misbruik in de jeugdzorg.