Drank.
Drank. © AFP

Radboud Universiteit onderzoekt omstreden afkickmiddel ibogaïne

De Radboud Universiteit in Nijmegen en verslavingszorginstelling IrisZorg willen onderzoek doen naar ibogaïne, een omstreden middel om af te kicken. Het zou voor het eerst zijn dat de hallucinerende plant wetenschappelijk wordt getest op mensen.

Het team heeft een startsubsidie van 20.000 euro gekregen van Het Hoogeland, een stichting gelieerd aan IrisZorg. Daarmee kan een proef worden gefinancierd waarin tien tot vijftien drugsverslaafden onder strikte medische begeleiding een ibogaïnebehandeling ondergaan, zegt Toon van Oosteren, psychiater bij IrisZorg. Hij schreef het onderzoeksplan samen met verslavingsarts Maarten Belgers.

Ibogaïne is een stof afkomstig uit de wortel van de iboga-plant, die alleen in West-Afrika groeit. Als poeder ingenomen heeft ibogaïne een sterk hallucinerende werking. Traditionele stammen gebruiken de stof
bij religieuze ceremonies. Eind jaren zestig werd ontdekt dat ook drugsverslaafden baat kunnen hebben bij een sessie met ibogaïne. Er is onderzoek met ratten gedaan, die minder verslavingsverschijnselen vertoonden na een behandeling. De werking is echter nooit  onderzocht bij mensen en het middel wordt in de reguliere verslavingszorg niet gebruikt.

Wel zijn er op internet getuigenissen te vinden van onder meer voormalig heroïne- en alcoholverslaafden die stellen dat zij dankzij
eenmalige behandeling met ibogaïne nu zonder middelen door het leven gaan. 'Het goede is dat de plant voor een maand of drie de hunkering naar drugs wegneemt', zei de Zweedse Micke Korn eerder in deze krant. Hij kickte dankzij ibogaïne af, na 26 jaar verslaafd te zijn geweest aan heroïne.

Ibogaïne kent echter sterke bijwerkingen. Bij verkeerd gebruik kunnen hartritmestoornissen optreden met, in het ernstigste geval, de dood tot gevolg. Het middel is in Nederland niet verboden. In het
alternatieve circuit worden verslaafden zonder medisch toezicht met
ibogaïne behandeld. Daar kleven risico's aan: behandelaarster Sara G. uit Kockengen zit vast op verdenking van doodslag en poging tot
doodslag. Een van haar patiënten is op de A2 onder een auto gelopen na een behandeling met ibogaïne. Een ander raakte tijdelijk in coma.  Hetvoorarrest van G. werd afgelopen week met een maand verlengd.

Psychiater Van Oosteren wil wetenschappelijk vaststellen of de
succesverhalen over ibogaïne terecht zijn. 'Tegelijkertijd blijkt dat
nu allerlei types buiten het medisch circuit om wat aanrommelen met
ibogaïne, terwijl het levensgevaarlijk kan zijn. Het zou goed zijn als
we kunnen onderbouwen wat de risico's zijn.'

Dat het onderzoek nog niet is begonnen, komt doordat dat het lastig
blijkt om aan goedgekeurde, zuivere ibogaïne te komen. 'Om deze stof wetenschappelijk te mogen gebruiken, moet eerst een
kwaliteitsonderzoek naar de substantie plaatsvinden', zegt Van
Oosteren. 'Totnogtoe is het de apotheek van de Radboud Universiteit
niet gelukt een instantie te vinden die ibogaïne kan leveren van een
constante kwaliteit.' De farmaceutische industrie wil geen medewerking verlenen aan onderzoek naar een dergelijke omstreden stof, dus de wetenschappers zoeken nu naar andere wegen. 'Er is nu contact met een bedrijf in Weert. Maar het is nog onzeker of daar iets uit komt.'