Ho, ho, dit is geen Ab Osterhausshow

De Mexicaanse griep beheerst de wereld, we zitten in alarmfase 5, nog slechts een stap verwijderd van een pandemie. Overdreven?...

Mexico kan geen exacte cijfers geven over het aantal doden. Is er wel voldoende bekend?
‘We baseren ons voor een deel op Amerikaanse data. De epidemie is ook via die band ontdekt. De virusstam is voor het eerst aangetroffen in twee Amerikaanse kinderen, besmettingen die terug te voeren waren naar Mexico. Toen is men daar gaan kijken. Dat is niet goed. Er zijn nu hardnekkige geruchten dat in Mexico al eerder varkens besmet zijn geraakt. Zonder berichtgeving. Foute boel.

‘Toegegeven, ik erger me aan het ontbreken van harde gegevens. Het aantal dodelijke slachtoffers dat in het begin werd genoemd, was te hoog in vergelijking met het aantal zieken. In Mexico moeten veel meer besmettingsgevallen zijn, vooral milde gevallen zoals in de VS. Die worden blijkbaar niet herkend. Anders is niet te verklaren dat het virus op zo veel plaatsen vanuit Mexico in Europa is opgedoken.’

In Mexico zijn officieel zeven mensen overleden, in de VS geen. Een virus van niks dus.
‘Ho, ho. Het is een mild virus, dat is een geluk bij een ongeluk. De Mexicaanse virusstam heeft pandemische trekken. Het is voor het eerst in veertig jaar dat er zich weer een griepvirusstam heeft ontwikkeld die efficiënt van mens naar mens springt. Er zijn grote overeenkomsten met 1918, met het virus dat de Spaanse Griep veroorzaakte.

‘Dit Mexicaanse virus treft vooral 20- tot 40-jarigen, gezonde mensen. Ook nu betreft het een H1N1-stam. In 1918 was in het begin ook sprake van een lichte verheffing. Het heeft zich toen in zes maanden ontwikkeld tot een pandemische virusstam. In november 1918 was de pandemie een feit. Eerst een golfje, en daarna een schokgolf over de hele wereld.’

Doemdenken – selectief feiten herkennen en extrapoleren?
‘Ja, misschien. Vergeet niet dat ik een goede staat van dienst heb. Ik waarschuwde ook voor infectieziekten als sars, en voor bse. Ook toen waren er deskundigen die me van doemdenken beschuldigden. Ik ben als wetenschapper verplicht feiten te melden, ik schets scenario’s over hoe zaken kunnen lopen. Ik ben er niet gerust op dat het de komende winter niet uit de hand zal lopen.

‘Of ik het zeker weet? Nee. Ik weet zeker dat zich de komende jaren een pandemie zal ontwikkelen. Ik schat de kans hoger in, maar stel de kans op een pandemie deze winter op 5 procent. Dan is uit te rekenen dat een investering in vaccins zich terugverdient ten opzichte van de gezondheidsschade en de financiële schade als er een pandemie ontstaat. We moeten nu besluiten. Dan is iedereen tijdig te vaccineren. Dempen lijkt het enige wat we kunnen doen, het virus lijkt niet meer te stoppen, is de inschatting van de WHO; toch niet de eerste de beste organisatie.’

Hallo? De WHO bent u zelf, u bent adviseur.
‘Ho, ho. Over de ernst van de situatie is in wetenschappelijke kring consensus. Dit is geen Ab Osterhaus-show. Ik heb hier op mijn virologieafdeling in Rotterdam vele knappe koppen, ja? Die denken mee, we zijn het eens, ja? De WHO baseert haar visie bovendien op die van talloze internationale deskundigen, ja?’

De vaccinindustrie heeft baat bij uw doemdenken, u werkt voor de industrie. Is dat geen belangenverstrengeling?
‘Dat wordt me voortdurend voor de voeten geworpen. Ik word er geen cent wijzer van. Ik adviseer bijna alle grote vaccinbedrijven. Dat maakt me onafhankelijk. Mijn wetenschappelijke visie is onafhankelijk. Adviezen lopen via een bedrijfje van het Erasmus MC. Geld dat binnenkomt, wordt teruggesluisd naar de universiteit voor onderzoek. Wetenschappelijk vaccin- en remmeronderzoek is tegenwoordig niet meer te doen zonder publiek/private samenwerking. Geldstromen zijn transparant. Industriële contacten zijn op onze website terug te vinden. Iedereen kan zien wat ik doe.’

Bij doemdenken hoort demagogie. Op de televisie zei u dat ook al een Amerikaans jongetje was overleden. Het was een Mexicaans jongetje, dat ziek was geworden in de VS en daar is behandeld.
‘O, ik dacht dat ik ‘jongetje in Amerika’ heb gezegd. Dat zou inderdaad verkeerd kunnen worden uitgelegd. Demagogie is het pas als sprake is van boze opzet. Dat is niet zo. Het jongetje is ziek geworden in de VS. Het is behandeld in een topziekenhuis in Houston. Zelfs daar konden ze hem niet redden. Dat zegt toch iets over die virusbesmetting?’

De infectie was misschien te ver?
‘Ik denk het niet, maar punt gemaakt, ik had zorgvuldiger moeten formuleren.’