De presentatie van het boek Poldergeest. In het boekje zijn de beschouwingen van Bolkestein (l), Hirsch Ballin en Woltgens (r) ten aanzien van het poldermodel samengebracht. De drie politici onderzochten schijn en werkelijkheid ervan. (Archieffoto 9 januari 1998)
De presentatie van het boek Poldergeest. In het boekje zijn de beschouwingen van Bolkestein (l), Hirsch Ballin en Woltgens (r) ten aanzien van het poldermodel samengebracht. De drie politici onderzochten schijn en werkelijkheid ervan. (Archieffoto 9 januari 1998) © anp

Werkgevers willen poldermodel reanimeren

Tien grote Nederlandse bedrijven willen het poldermodel nieuw leven inblazen. Het gaat om onder meer Ahold, KPN en NS. Op besloten bijeenkomsten heeft de Club van Elf, een gezelschap bestaande uit de personeelsdirecteuren van tien grote werkgevers, zijn zorgen uitgesproken over de tanende kracht van de vakbeweging en de teloorgang van de overlegeconomie.

 
Werkgevers zijn gebaat bij collectieve afspraken en stabiele arbeidsverhoudingen. Dan moet je wel iemand hebben om mee te praten.
Jaap Smit, voorzitter CNV

Dit blijkt uit gesprekken met betrokkenen en documenten van de Club van Elf. Die schrijft 'dringend behoefte te hebben aan nieuw elan in de polder'. Daarnaast maken de grote werkgevers zich zorgen over het Lenteakkoord van CDA, VVD, D66, GroenLinks en ChristenUnie. De Club van Elf betwijfelt of daar in Nederland voldoende draagvlak voor is.

De Club van Elf bestaat uit de tien personeelsdirecteuren van ABN Amro, Ahold, DSM, Philips, Unilever, KPN, Akzo Nobel, Tata Steel, NS en Shell en hoogleraar organisatie en personeel Jaap Paauwe. Het gezelschap komt vier keer per jaar bijeen.

Vernieuwing
Op de recentste bijeenkomst, eind juni op landgoed Groot Warnsborn op de Veluwe, hebben de werkgevers hun zorgen gedeeld met een aantal prominente vertegenwoordigers uit de vakbeweging die speciaal voor de gelegenheid waren uitgenodigd. De agenda laat geen twijfel bestaan over het doel van de conferentie: 'Het formuleren van een gezamenlijke ambitie om in dialoog te werken aan de vernieuwing van de overlegmodellen en instituties.'

Na lezingen van voormalig premier Wim Kok en bijzonder hoogleraar arbeidsverhoudingen Paul de Beer is de Club van Elf in gesprek gegaan met de vakbondsbestuurders. De aanwezigen willen niet ingaan op de exacte inhoud van de gesprekken. 'De rode draad is dat de Club van Elf op zoek is naar verbinding', zegt cao-onderhandelaar Roel Berghuis van FNV Spoor, zelf genodigde.

Constructieve opstelling
Berghuis deelt de zorgen van de werkgevers. Dat het spoorwegpersoneel al jaren niet gestaakt heeft, schrijft Berghuis toe aan de constructieve opstelling van NS aan de cao-tafel. 'Maar ik proef in mijn achterban dat de wijze waarop het Lenteakkoord ons door de strot is geduwd, niet wordt gepikt. Ik heb de indruk dat de Club van Elf heel goed begrijpt dat dit ook voor hen een probleem is.'

'Het klinkt paradoxaal', zegt CNV-voorzitter Jaap Smit, die ook op de avond aanwezig was, 'maar deze werkgevers tonen zich nu een belangrijke bondgenoot in de strijd voor het behoud van een krachtige vakbeweging.' Het motief van de grote werkgevers is weloverwogen eigenbelang, vermoedt Smit. 'Werkgevers zijn gebaat bij collectieve afspraken en stabiele arbeidsverhoudingen. Dan moet je wel iemand hebben om mee te praten.'

Sociale woestijn
Een voormalig lid van de Club van Elf, die niet met zijn naam in de krant wil, bevestigt de lezing van Smit. 'Werkgevers hebben liever een geharnaste tegenstander waarmee ze heldere afspraken kunnen maken dan een sociale woestijn waarin alles kan gebeuren.'