'Publieke Omroep moet simpeler en beter'

De Publieke Omroep moet op de schop om beheersbaar en levensvatbaar te blijven. Dat stelt de visitatiecomissie die de prestaties over de afgelopen vijf jaar heeft onderzocht.

Volgens de commissie moet de raad van bestuur van de Publieke Omroep een overkoepelend beleid maken voor een betere en representatievere programmering, waar de afzonderlijke omroepen dienstbaar aan moeten zijn. Om nóg meer omroepen te voorkomen, moeten nieuwe toetreders en bestaande omroepen strenger beoordeeld worden. Ook moeten omroepen makkelijker kunnen fuseren.

Volgens de commissie is het bestel nu te ingewikkeld, te weinig slagvaardig en onvoldoende representatief: ondanks liefst 23 omroepen worden sommige bevolkingsgroepen en stromingen niet of te weinig bediend. Dat komt doordat de omroepen veelal hetzelfde doen, en er dus blinde vlekken blijven. Het huidige systeem garandeert onvoldoende dat die pluriformiteit en diversiteit er wel komen. Als dat niet verandert, moet de raad van bestuur meer geld en bevoegdheden krijgen ten koste van de omroepen.

Onder vuur
Door de recente ledenjacht met allerlei cadeautjes van bestaande en talrijke nieuwe omroepen lag het publieke bestel al onder vuur als achterhaald en onhoudbaar. Ook de visitatiecommissie is kritisch. ‘Het heeft soms meer met kennis van marketing te maken dan met pluriformiteit of programmering’, zegt Brouwer-Korf over de nieuwe omroepen. ‘Geen van de allochtone groeperingen heeft het bijvoorbeeld gehaald, en Wakker Nederland van De Telegraaf en GeenStijl wel.’

De commissie bekeek ook de prestaties van de huidige omroepen, maar deelde ondanks enkele kritische opmerkingen geen ‘gele kaarten’ uit. Dat komt mede doordat er nog geen duidelijke criteria zijn om de prestaties te beoordelen, waardoor de bestaande omroepen nu weer vijf jaar door kunnen. tot de volgende visitatiecommissie.

Strenger
De aspirant-omroepen Max en Llink werden op verzoek van minister Plasterk strenger beoordeeld, onder meer op de vraag of ze iets toevoegen aan het publieke bestel. Volgens de commissie is dat bij Max wel het geval en bij Llink niet; die omroep kan verdwijnen.

De politiek is al bezig nieuwkomers strenger te selecteren en de bestaande omroepen strenger te beoordelen, maar volgens de commissie is er meer nodig. Zo moet nagedacht worden over een minimum- en maximumaantal omroepen en moeten fusies aantrekkelijker worden. Fusies zouden omroepen nu alleen maar veel geld en zendtijd kosten.

Ook zouden nieuwe omroepen in een ‘voorportaal’ eerst rustig de tijd moeten krijgen aan hun programmering te werken, in plaats van direct een eigen kantoor, boekhouding en directie te krijgen zoals nu. Dat moet drama’s als met Llink voorkomen.

Taakomroepen zonder leden, zoals de Ikon, zouden verder ondergebracht moeten worden bij de christelijke omroepen. De educatieve omroepen RVU en Teleac/NOT moeten fuseren om de bestuurlijke drukte in Hilversum te verminderen, stelt de commissie.

Kwaliteit
Nu de Publieke Omroep door het programmeermodel weer een kijkcijfersucces is, moet er volgens de commissie ook meer aandacht komen voor de kwaliteit. Daarvoor moet er overkoepelend beleid komen, waar de afzonderlijke omroepen programma’s voor moeten leveren. De netcoördinatoren moeten daarbij hoofdredacteuren worden van de netten en zenders, in plaats van ‘vakkenvullers’.

Volgens Brouwer-Korf gaat het om belangrijke terreinen als nieuws en informatie, drama, kinder-en jeugdprogramma’s en innovatie en culturele diversiteit. ‘Kwantitatief gaat het goed met de Publieke Omroep, nu moet er een kwaliteitsslag gemaakt worden. Het een hoeft het ander niet uit te sluiten, dat zie je aan de goed bekeken series van Geert Mak en Adriaan van Dis.

'Maar er is nu geen heldere, overkoepelende visie wat de Publieke Omroep zou moeten zijn en doen.’ Volgens Brouwer-Korf moet de kwaliteit van het aanbod geregeld getoetst kunnen worden, omdat gewerkt wordt met publiek geld.

Blij met steun
De topman van de Publieke Omroep, Henk Hagoort, is blij dat de commissie het programmeermodel ondersteunt. De invoering ervan leidde destijds tot commotie, omdat de omroepen een groot deel van hun macht in moesten leveren. Hagoort is verder te spreken over het idee van een voorportaal voor nieuwe omroepen.

Het kritisch beoordelen van de omroepen noemt hij ‘een hersenkraker’. ‘Want wie gaat straks bepalen of pakweg de VARA wel maatschappelijk verankerd is?’