Klokkenluider krijgt bescherming van wet
© Thinkstock

Klokkenluider krijgt bescherming van wet

Er komt een 'Huis voor Klokkenluiders'. Werknemers die een maatschappelijke misstand melden, krijgen daar alle gewenste bescherming en ondersteuning op juridisch, financieel en psychologisch vlak. Een Kamermeerderheid staat welwillend tegenover het initiatiefwetsontwerp dat het Tweede Kamerlid Ronald van Raak (SP) vandaag indient.

Het Huis wordt ondergebracht bij de Nationale Ombudsman. In de wet is opgenomen dat er onderzoek wordt gedaan naar de misstand, die zich niet alleen bij de overheid, maar ook in het bedrijfsleven kan voordoen. Bijzonder is dat Pieter van Vollenhoven als voormalig voorzitter van de Onderzoeksraad voor de Veiligheid heeft meegedacht over de wet.

'Voor gek verklaard'
Het Huis is volgens Van Raak nodig omdat 'nu nog te veel mensen thuis zitten die kennis hebben van maatschappelijke misstanden, maar het domweg niet durven te melden'. Hij beschrijft het lot dat een aantal klokkenluiders trof: 'Je wordt ontslagen, raakt je huis kwijt en wordt gek verklaard.' Volgens Van Raak staat minister Liesbeth Spies van Binnenlandse Zaken een stuk positiever tegenover deze wet dan haar voorganger Piet Hein Donner.

Van Raak vindt dat de huidige regelingen voor klokkenluiders niet volstaan. 'Vertrouwenspersonen die het verhaal van een klokkenluider te horen krijgen en doorbijten, worden onderwerp van discussie. Van problemen van klokkenluiders worden arbeidsconflicten gemaakt. Dat zijn het niet. Het zijn misstanden: ondeugdelijke mijnen op defensie, zoals Fred Spijkers heeft gemeld, fraude in de bouwwereld zoals Ad Bos heeft aanzwengeld, een onveilige situatie bij een kerncentrale die Paul Schaap aan de kaak heeft gesteld.'

Burgerplicht
Het is je burgerplicht om dit soort zaken in een democratie te melden, zegt Van Raak. 'Mensen die dat doen, moeten worden beschermd, maar dat gebeurt niet. Je eindigt in een caravan of je krijgt in het beste geval een zak zwijggeld mee, waardoor er niets wordt opgelost. Dat hoort niet in een democratie.'

Als iemand bij het Huis voor Klokkenluiders aanbelt, wordt zijn verhaal gewogen. Na zes weken wordt bepaald of het tot een onderzoek komt naar de misstand. De klokkenluider heeft ontslagbescherming. Mogelijk wordt hij aan een nieuwe baan geholpen. Van Raak: 'We moeten af van die doofpotcultuur. Een klokkenluider is geen querulant, maar iemand die handelt in het belang van de gemeenschap.'

Poldersamenleving
De oorzaak van de doofpotcultuur moet volgens Van Raak worden gezocht in onze poldersamenleving. 'We maken afspraken, maar als het dan misloopt, zijn we allemaal een beetje de schuld. Dat mechanisme leidt ertoe dat veel mensen er belang bij hebben dingen stil te houden. Maar met deze wet willen we geen schuldigen aanwijzen, maar problemen oplossen.'