Ab Klink moet op zoek naar een list

Terwijl de meeste aandacht uitgaat naar de AOW-maatregelen, staat in het bezuinigingspakket van het kabinet minister Ab Klink van Volksgezondheid ingeboekt voor 2,5 miljard euro.

Vooral de verandering die Klink in de financiering van de ziekenhuizen voor ogen staat, is revolutionair. Hij wil de concurrentie vergroten door ziekenhuizen op korte termijn de gelegenheid te geven voor de helft van het aantal behandelingen zelf over de tarieven te onderhandelen. Dat principe bestaat al, maar gaat nu op voor eenderde van het aantal behandelingen.

Klinks idee is politiek tamelijk brisant, al was het maar omdat de PvdA vorig jaar tegenstribbelend akkoord ging met de uitbreiding tot eenderde van de behandelingen. Klink denkt dat lagere prijzen in dit ‘vrije segment’ de coalitiegenoten over de streep kunnen trekken.

Hij wil nog een stap verder gaan. Ziekenhuizen mogen zelfs winst gaan uitkeren. Ook dit voornemen is politiek zeer brandbaar. De PvdA, daarin gesteund door de SP, voelt eigenlijk niets voor de combinatie ziekenhuizen en winst. Maar volgens de minister kunnen juist ‘ondernemende’ ziekenhuizen helpen bij het aanpakken van de machtige medisch specialisten.

Die vormen een nauwelijks te controleren machtsblok. Ze verantwoorden zich intern vaak niet voor de kwaliteit van hun werk, en hebben zo veel macht, dat ze bij een conflict de directie kunnen laten ontslaan. Dit komt zo vaak voor, dat de gemiddelde ziekenhuisdirecteur slechts 2,8 jaar in functie is.

Verder is er niet of nauwelijks greep op de salarissen van de specialisten. Klink zit met een tegenvaller van 400 miljoen euro, doordat hun lonen in 2008 veel hoger uitvielen dan voor dat jaar was begroot. Sommige radiologen krikten hun beloning op tot een miljoen euro, en er zijn neurologen die vorig jaar 700.000 euro incasseerden.

Dat kan bijvoorbeeld door gebruik te maken van de vastgestelde tarieven voor behandelingen. Artsen die een diagnose stellen, weten hoeveel een behandeling hen oplevert. Bij patiënten met hartklachten kunnen zij kiezen tussen ‘thoractorale klachten’, die voor 1.635 euro staan geboekt, of voor een ‘instabiele angina pectoris’ ter waarde van 3.506 euro. Door de ziekenhuizen over de tarieven te laten onderhandelen, wil Klink deze excessen aanpakken.

Een andere mogelijkheid is de specialisten meer bij het ziekenhuis te betrekken door hen aandeelhouder te maken. In de visie van Klink biedt dat inderdaad uitzicht op winstuitkering, maar dient het ook het belang om doelmatig te produceren én hoge zorgkwaliteit te leveren.

Zo wil Klink drie vliegen in één klap slaan en ziekenhuizen omvormen tot ‘maatschappelijke ondernemingen’. Door de crisis is veel bespreekbaar. Nu moet Klink nog een list bedenken om de Tweede Kamer achter zijn plan te krijgen.