Moskeeën besparen samenleving 150 miljoen

De activiteiten van moskeeën in Nederland besparen de samenleving jaarlijks ruim 150 miljoen euro, blijkt uit onderzoek.

Die conclusie trekken onderzoekers van de oecumenische Stichting Oikos, die zich sterk maakt voor armoedebestrijding en duurzame ontwikkeling. Het onderzoek, dat in opdracht van het Ministerie van Binnenlandse Zaken is uitgevoerd, is in zestien moskeeën verricht. Zij leverden gezamenlijk een besparing op van 5,2 miljoen. Hier staat een investering van de overheid tegenover van bijna 200 duizend euro via gesubsidieerde (ID-) banen in de onderzochte moskeeën.

Doorberekend naar alle gebedshuizen in Nederland komt dit neer op ruim 150 miljoen euro, oftewel 2600 full time banen die ‘100 procent maatschappelijk rendement genereren’.

Scheiding kerk en staat
De uitkomst van het onderzoek kan volgens Oikos bijdragen aan de discussie over de grenzen van de scheiding kerk en staat, zoals subsidiemogelijkheden van lokale overheden aan religieuze instellingen. Moskeeën blijken volgens het rapport ‘concentratiepunten van activiteiten en van sociale netwerken te zijn, waarmee de interactie met en integratie in de rest van de samenleving goed vorm krijgt’. Voor een aantal moskeegangers zal ‘dit de eerste stap tot integratie zijn’.

In de categorie ‘charitatieve en humanistische activiteiten’ is de maatschappelijke opbrengst in gebedshuizen het hoogst (97,4 procent). ‘De islamitische ethiek richt zich sterk op het belang van het helpen van andere mensen en het geven van aalmoezen’, aldus het rapport. Ook zwemlessen voor vrouwen, het schoonmaken van het moskeegebouw, interreligieuze bijeenkomsten en opvoedingsspreekuren leveren maatschappelijk rendement op.

Evenals eenderde van de religieuze activiteiten, zoals samen bidden en Koranlessen, omdat het de sociale cohesie bevordert. Anders ‘zou een gemeente er waarschijnlijk een buurthuis voor beschikbaar stellen’. De onderzoekers merken op dat met islamlessen waarden en normen worden overgedragen, ‘die ook buiten de moskee van invloed zijn op de wijze waarop mensen hun geloof zullen praktiseren’. De vraag of die in bepaalde gevallen kunnen botsen met westerse en seculiere waarden en normen, beantwoordt het rapport niet. Wel wordt in dit verband gewezen op het offerfeest, ‘waarbij de religieuze betekenis hand in hand gaat met het geven van vlees aan armen’.

Eerder heeft Oikos op dezelfde wijze onderzoek gedaan naar het maatschappelijk rendement van protestantse gemeenten in de stad Utrecht en van migrantenkerken in Den Haag. Daaruit bleek dat de protestantse kerken iets meer, en de migrantenkerken veel minder maatschappelijk rendement opleveren dan de moskeeën.