CDA-voorzitter: crisis is niet op de pof te overleven

De voorzitter van het CDA over het verschil tussen christen-democraten en socialisten...

Beschamend!, zo kopte De Telegraaf donderdag het gesteggel in het kabinet over een crisispakket. Vervelend, dacht CDA-partijvoorzitter Peter van Heeswijk (46) toen hij de krant van de mat pakte. ‘Er zijn dagen dat ik een zonniger licht over Brabant zie schijnen.’

Hectiek kent hij wel, als voormalig baas van een groot bakkersbedrijf. Na twee jaar voorzitterschap blijft het wennen om in de schijnwerpers te staan. ‘In een familiebedrijf word je afgerekend door klanten, hier door kranten.’ Vandaag congresseren de christen-democraten. En ja, dan gaat ook over het crisispakket dat maar op zich laat wachten.

‘Men verwacht nogal wat. Maar dit zijn wel nieuwe coalitieonderhandelingen. Er zijn weinig kabinetten die dat binnen een week geregeld. VVD’er Wiegel met CDA’er Van Agt hadden dat snel voor elkaar. Omdat ze samen graag mooie sigaren rookten. ’

Samen met de VVD had het CDA wel al een crisispakket geregeld?

‘Het heeft met cultuur te maken. Liberalen zijn minder van regels. Kijk hoe een stad wordt georganiseerd door sociaal-democraten. Voor elk detail moet een regel getroffen worden om in het heil van de burgers te voorzien. Ik leg de keuze liever bij de burger. Er is een verschil tussen christen-democraten en socialisten.’

U vindt dat er ook bezuinigd moet worden.

‘Dat is een heel basaal gevoel, dat bij onze leden leeft. Je kunt deze crisis niet op de pof overleven. Een van onze uitgangspunten is duurzaamheid. Dat wordt vaak uitgelegd als het milieu, maar heeft ook te maken met financiën. Als je de rekening neerlegt bij onze kinderen, kunnen die straks minder keuzes maken voor duurzame groei of goed onderwijs. Ze hebben genoeg uitdagingen: voedsel, energievoorziening, internationale verhoudingen.’

Het budget voor Ontwikkelingssamenwerking staat onder druk.

In de geschiedenis van de christen-democratie hebben we altijd pal gestaan voor ontwikkelingssamenwerking. Maar je moet goed kijken of de gelden goed besteed worden. In een recent onderzoek wordt ontwikkelingssamenwerking als nummer één genoemd bij bezuinigingen. Dat debat moeten we niet uit de weg te gaan.’

Bij uw aantreden wilde u de steden veroveren. Ziet u het CDA ooit nog groot worden in Amsterdam?

‘Als de Amsterdammers tot de ontdekking komen dat ze heel veel gemeen hebben met het CDA: ja, dan wel. Uit een onderzoek blijkt dat de helft van de Amsterdammers schoon genoeg heeft van het romantische beeld van coffeeshops. Als een relikwie van de flowerpowerperiode. De helft van de Amsterdammers is het hartstikke beu. Het CDA spreekt zich er ronduit over uit dat coffeeshops moeten verdwijnen.’

‘Het CDA kan een belangrijke rol in de stad hebben. Maar Amsterdammers hebben het idee van het CDA als een partij die niet bij hun liberale levenswijze past. Amsterdam is overigens minder vrijgevochten als het om de monocultuur in de politieke omgeving gaat (PvdA-stad, red.) Er is weerstand om te kiezen voor het CDA, vooral bij 40-plussers die een behoorlijke portie anti-religie met zich meedragen. Jongeren kijken daar anders tegenaan, die zijn niet anti-religieus meer.’

U staat minder in de schijnwerpers dan PvdA-voorzitter Ploumen.

‘Elke partij krijgt de mensen die bij haar past. Het integratiedebat bijvoorbeeld. De discussie heeft zich bij ons, sinds 2004, geleidelijk ontwikkeld. Die kent niet de hectiek van een PvdA-partijcongres. Daar gaat het van ‘krenken mag’ tot het schrappen van ‘krenken mag’. Met een hoop ketelmuziek. Vervolgens zegt PvdA-partijleider Wouter Bos in de krant dat alleen bij zijn partij wordt gediscussieerd. Volkomen onjuist dus.’

Hebben jullie het wel eens over krenken gehad dan?

‘Het debat bij ons over vrijheid van meningsuiting versus vrijheid van godsdienst is erop gefocust. Krenken mag niet. Dat past precies in onze lijn. Na het congres van de PvdA vorige week zei ons Kamerlid Sybrand van Haersma Buma dat hij zeer verguld was met de uitkomst van de PvdA-discussies. Ze zijn in onze richting opgeschoven.’

Er komen steeds meer partijen die helemaal geen partijdebat kennen, maar met wie u straks wel moet onderhandelen over een kabinet.

‘Wilders is een anti-partij. Terwijl ze roepen dat ze tegen het Haagse establishment zijn, zijn ze natuurlijk in optima forma Haags. Wanneer komt Wilders in het land om te luisteren naar zijn leden, om te luisteren naar het Nederlandse volk? Nee, hij komt de Haagse stolp niet uit. En vervolgens is hij het meest kritisch over wat er hier in Den Haag gebeurt.’

Is het alternatief straks de SP?

‘Als partij moet je een constructieve bijdrage leveren, er samen met andere partijen uitzien te komen. Je moet elkaar zoeken. Ik sluit geen enkele coalitie op voorhand uit. Maar gezien de grote verschillen die er nog zijn met Wilders en onze partij, moet er nog bewogen worden. Bij ons, maar dat geldt zeker ook voor die andere twee. De verschillen zijn echt heel groot.’

Wat is een gezonde termijn voor een premier?

‘Ik zou bijna zeggen, ik heb geen flauw idee als ik Bos hoor praten. Voor mensen die op een plek zitten waar je een grote verantwoordelijkheid draagt, is de houdbaarheid heel belangrijk. Ik snap wel waar je naar toe wilt, maar de houdbaarheid van Jan Peter is absoluut niet in het geding. Drie termijnen is heel lang voor een premier. Maar een wet van Meden en Perzen zou ik er niet van maken. Jan Peter kan nog jaren mee.’

Je kunt ook te laat ingrijpen.

‘Ik kom uit het bedrijfsleven, maar het geldt voor de hele samenleving natuurlijk. Hoe lang kan je op een positie zitten, hoe lang hou je vol en hoe lang vind je datgene wat je doet ook leuk? Dat geldt niet alleen maar voor politiek leiders, dat geldt voor hoofdredacteuren, voor bakkers en voor de pastoor. Enige vorm van mobiliteit in de samenleving is helemaal niet zo slecht.