Echt oppositie voeren zal ook voor opvolger van Cohen lastig zijn

Nu Job Cohen weg is, hoopt de PvdA op een vervanger die het kabinet wel met overtuiging kan bestrijden. Maar wie het ook wordt, hij of zij zal worden gehinderd door hetzelfde probleem dat Cohen parten speelde: op veel punten is de PvdA het in grote lijnen gewoon met het kabinet eens.

De mix van VVD, CDA en PVV heeft geleid tot een regeerakkoord dat op veel punten slechts nuanceverschillen vertoont met het PvdA-verkiezingsprogramma uit 2010. Wezenlijke nuances, dat wel. Maar op nuances is het toch lastig oppositie voeren.

Wie er nu bij de PvdA ook naar voren komt om Cohen op te volgen, ook hij of zij wordt op pad gestuurd met de uitgangspunten uit het programma 2010. Dat biedt per definitie veel minder ruimte dan de tegenstem die SP-leider Emile Roemer bij bijna alle onderwerpen kan laten horen, omdat de SP een totaal ander wereldbeeld heeft.

Een vergelijking tussen kabinet en de PvdA op zes hoofdpunten:

1 UITKERINGEN
Het kabinet wil de bijstand, de sociale werkplaatsen en de uitkering voor jonggehandicapten Wajong samenvoegen tot één regeling. De PvdA ook. Het verschil zit in de uitvoering en de details. 'Het uitgangspunt daarbij is of je zelfstandig het minimumloon kunt verdienen', schrijft de PvdA in het verkiezingsprogramma 2010. Terwijl het kabinet werk onder het minimumloon goed vindt en dat wil aanvullen. Loondispensatie heet dat. Daarmee werd al tijdens Balkenende-Bos geëxperimenteerd. Principiële bezwaren kan de PvdA dus niet hebben, anders had ze toen een veto uitgesproken. Dat maakt principieel 'boe' roepen over de kabinetsplannen, zoals de SP doet, lastig.

2 ZORG
De PvdA wil zo veel mogelijk uit de volksverzekering AWBZ aan de gemeenten overdragen. Daar kiest het kabinet veel beperkter voor. Bij de PvdA levert dat volgens het CPB 0,6 miljard euro op, in de plannen van het kabinet 'maar' 0,14 miljard. Als het kabinet op zoek moet naar extra bezuinigingen, heeft de PvdA nog een voorstel waar het weinig bezwaar tegen kan maken.

3 STUDIEFINANCIERING
De PvdA is net zoals het kabinet voor een 'sociaal leenstelsel' dat de studiebeurzen moet vervangen. Bij de PvdA levert dat volgens het CPB 0,4 miljard euro op, in de kabinetsplannen 0,02 miljard. Het lijkt er bijna op dat de PvdA hier verder wil bezuinigen dan het kabinet.

4 IMMIGRATIE
Minister Leers (CDA) van Immigratie vindt dat wie naar Nederland komt, zich dient zich te houden aan onze wetten. Al bij een veroordeling tot één dag gevangenisstraf, binnen een jaar na toelating, kan uitzetting volgen. In de eerste twee jaar geldt vanaf volgend jaar het three strikes and you're out-principe. Ook Nebahat Albayrak (PvdA) was hier als staatssecretaris van Justie (2007-2010) voor, al was haar plan wat anders uitgewerkt.

5 EURO
De PvdA kiest net als VVD en CDA voor redding van de euro en het binnenboord houden van Griekenland. Voor de PvdA telt internationale solidariteit. Zij voorziet, net als VVD en CDA, een wereldwijde financiële en economische meltdown als Griekenland failliet gaat en uit de euro stapt. In de abstracte boekhoudkundige discussie waar de miljarden over tafel vliegen, bagatelliseren SP en PVV dit probleem.

6 PENSIOENLEEFTIJD
PVV en SP opperen dat het aan frauderende Grieken te wijten is dat de pensioenleeftijd bij ons omhooggaat. Dat vinden VVD, CDA en PvdA aperte onzin. De PvdA vindt net als VVD en CDA dat de verhoging onontkoombaar is, vooral door de stijgende levensverwachting, vergrijzing en ontgroening. Dus sloot de PvdA met premier Rutte een akoord over verhoging van de pensioenleeftijd naar 66 jaar in 2020 en 67 jaar in 2025.