Leers: Binnen een jaar na aankomst veroordeeld? Dan het land uit

Het kabinet voert vanaf volgend jaar lik-op-stukbeleid in voor criminele vreemdelingen. Wie in het eerste jaar na toelating in Nederland wordt veroordeeld tot ten minste één dag gevangenisstraf of jeugddetentie, raakt zijn verblijfsvergunning kwijt en moet het land verlaten.

Dit staat in een wetsvoorstel van minister Leers van Asiel, Integratie en Immigratie dat vandaag wordt besproken in de ministerraad. De mogelijkheid om criminele vreemdelingen over de grens te zetten was er al langer, maar Leers maakt de drempel fors lager.

Grotere risico's
Veelplegers lopen met de nieuwe wet grotere risico's. Zij worden in 2013 al uitgezet na drie misdrijven in de eerste twee jaar van hun verblijf. In de huidige praktijk is dat pas na vijf misdrijven. Wie zware vergrijpen pleegt (geweld, drugshandel of  zedendelicten met minderjarigen) loopt straks zijn hele leven kans op uitzetting. Ook twintig jaar of langer na toelating kan dan de verblijfsvergunning nog worden ingetrokken.

Vreemdelingen moeten beter beseffen dat zij met crimineel gedrag hun verblijfsstatus op het spel zetten, vindt het kabinet. Het ziet daarin een drukmiddel om met name huiselijk geweld, en ernstige vergrijpen als mensen-, drugs- en wapenhandel te bestrijden.

Nu al gebruikt de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) een glijdende schaal voor vreemdelingen. Hoe langer iemand in Nederland verblijft, des te zwaarder het misdrijf moet zijn, wil hij worden uitgezet. Iemand die zeven jaar in Nederland woont, kan worden uitgezet als hij een onherroepelijke gevangenisstraf van 3 jaar heeft gekregen. Wie hier tien jaar woont, moet 5 jaar gevangenisstraf aan zijn broek hebben, wil hij op grond daarvan worden uitgezet.

Hiaat
Met de aanpassing van de Vreemdelingenwet probeert het kabinet ook een hiaat in de regels te repareren. In 2009 haalde de Raad van State een streep door de beslissing van de IND om een verblijfsvergunning te weigeren aan een man uit Irak. De IND deed dat omdat de man in de jaren negentig werd veroordeeld voor een in Nederland gepleegde moord. De raad vond dat hem dat zoveel jaar na dato niet meer kon worden nagedragen.

Experts wijzen er al langer op dat aanscherpingen van de 'glijdende schaal' hoogstwaarschijnlijk gaan botsen met Europese regels. Het Europese Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM) stelt dat in ieder individueel geval moet worden afgewogen of uitzetting wel proportioneel is. Vooral het 'recht op een gezinsleven' kan uitzetting in de weg staan als een veroordeelde vreemdeling daardoor gescheiden dreigt te raken van partner en kinderen.