Oppositie niet te spreken over onderzoek, coalitie wel

De oppositiepartijen SP, GroenLinks, D66, VVD en PVV zijn niet te spreken over het besluit van het kabinet om een onafhankelijke commissie de politieke steun voor de inval in Irak te laten onderzoeken. Coalitiepartijen CDA, PVDA en ChristenUnie zijn wel tevreden.

GroenLinks
Fractieleider Femke Halsema van GroenLinks vindt dat premier Jan Peter Balkenende ‘zijn eigen geloofwaardigheid ondermijnt’ door toch in te stemmen met een onderzoek naar de Nederlandse steun aan de inval in Irak. Zij noemt de toezegging ‘too little too late’.

Dat heeft Halsema meteen na de bekendmaking van het onderzoek gezegd op Radio 1. Zij vindt het ‘zwak’ dat Balkenende nu wel met een onderzoek instemt, nadat hij jarenlang heeft beweerd dat dit niet nodig zou zijn.

‘Hij is duidelijk in het nauw gekomen’, aldus Halsema. ‘Wij willen een parlementaire enquête, eens te meer nu de premier zelf aangeeft dat er een onderzoek moet komen.’

Volgens Halsema probeert Balkenende het onderzoek ‘nu in eigen hand te houden’.

D66
D66-leider Alexander Pechtold is ‘verbijsterd’ over het besluit van het kabinet. Hij houdt vast aan een parlementaire enquête, zei hij bij RTL Nieuws.

Het onderzoek dat nu wordt ingesteld noemde Pechtold uitstel en afstel, omdat dit pas op 1 november klaar hoeft te zijn. Hij noemde het ‘ongepast’ dat premier Jan Peter Balkenende de economische crisis als een van de redenen voor het onderzoek aanvoerde. De voortdurende discussie rond Irak zou de aandacht afleiden van het bestrijden van de crisis, zo voerde de premier aan.

SP
SP-fractievoorzitter Agnes Kant vindt het ‘ongehoord’ dat het kabinet geen vragen beantwoordt over Irak zolang de commissie-Davids aan het werk is. Ze noemt dit ‘obstructie van de parlementaire democratie’.

De SP zal blijven aandringen op een parlementaire enquête naar de besluitvorming rond de politieke steun aan de inval in Irak. Dan kunnen betrokkenen onder ede worden gehoord. De onderzoekscommissie kan dit niet.

Dat de voortdurende Irak-discussie de bestrijding van de economische crisis in de weg kan staan, zoals premier Jan Peter Balkenende aanvoerde, noemt Kant een belachelijke smoes: ‘Dat kan nooit een reden zijn om vragen niet te beantwoorden.’

VVD
VVD-fractievoorzitter Mark Rutte stelt dat premier Jan Peter Balkenende ‘in het nauw’ is gedreven door zijn houding over de politieke steun van Nederland aan de inval in Irak. De VVD pleit voor een parlementaire enquête.

Rutte noemt het ‘onverstandig’ en ‘een curieuze manier van verstoppertje spelen’ dat Balkenende in plaats van zo'n enquête heeft besloten tot een onderzoek naar de kwestie.

Daarmee zet Balkenende het parlement na de afspraken tijdens de formatie opnieuw en ten onrechte buitenspel. ‘Nu wordt het hele proces een beetje lang en pijnlijk’, aldus Rutte.

Volgens hem is een parlementaire enquête de beste garantie voor volledige openheid over de steun van Nederland aan de Amerikaanse inval in Irak in 2003. Volgens Rutte zullen alle grotere oppositiepartijen ervoor pleiten dat de Tweede Kamer dit instrument, waarbij betrokkenen onder ede worden gehoord, kan inzetten.

PVV
PVV-leider Geert Wilders eist dat het kabinet dinsdag gewoon antwoord geeft op vragen vanuit de Tweede Kamer over de politieke steun van Nederland aan de inval in Irak. Dat heeft hij maandag gezegd.

De deadline voor de serie vragen vanuit de Tweede Kamer is dinsdag. Premier Jan Peter Balkenende heeft maandag echter een onderzoekscommissie aangekondigd die de beantwoording moet overnemen. De antwoorden kunnen volgens hem voor begin november klaar zijn.

‘De Kamer moet gewoon antwoord krijgen op zijn vragen, ook binnen de afgesproken tijd', stelt Wilders.

CDA
Het CDA vindt het zeer verstandig dat premier Jan Peter Balkenende heeft besloten een onafhankelijke onderzoekscommissie in te stellen. Dat heeft fractieleider Pieter van Geel maandag laten weten.

Van Geel vindt het goed dat de commissie een open opdracht krijgt, toegang tot alle relevante informatie, betrokken mensen kan horen en aan het parlement rapporteert. Het CDA zal samen met PvdA en ChristenUnie op korte termijn een debat aanvragen over de instelling van de commissie-Davids.

Van Geel gaat ervan uit dat de commissie ‘op een snelle, onafhankelijke en vooral ook gedepolitiseerde wijze onderzoek kan doen naar de aard van de besluitvorming destijds.’

PvdA
Regeringspartij PvdA is ‘zeer positief’ over het besluit.

De commissie krijgt niet alleen een vrije opdracht. De Eerste en Tweede Kamer ‘krijgen de kans alle vragen aan de commissie te stellen’, stelde PvdA-fractieleider Mariëtte Hamer. ‘Ik ga er van uit dat alle antwoorden boven tafel komen.’

De commissie rapporteert bovendien gelijktijdig aan kabinet, Tweede en Eerste Kamer. ‘Het is niet zo dat eerst het kabinet wordt ingelicht. Wat wil je nog meer.’ CDA en PvdA zullen dinsdag de Kamer voorstellen nog dezelfde dag een debat te houden over het kabinetsbesluit, zei Hamer verder.

Christenunie
Regeringspartij ChristenUnie is ‘zeer tevreden’ over de instelling van een onafhankelijke commissie. Dat heeft fractieleider Arie Slob maandag gezegd.

‘Een verstandig besluit’, vind Slob, die stelt dat de onafhankelijkheid van het onderzoek als een paal boven water staat. Ook is hij erover te spreken dat de onderzoekscommissie toegang tot alle stukken krijgt.