Donner: met z'n allen op de nullijn

De vakbonden zijn geïrriteerd over de oproep van CDA-minister Donner van Sociale Zaken de lonen te bevriezen.

Desalniettemin riep Donner dinsdag tijdens de opening van een mobiliteitscentrum in Haarlem op tot bevriezen. ‘Zijn we bereid om met z’n allen lonen, uitkeringen, pensioenen op een nullijn te gaan zitten?’ Voor de camera’s herhaalde hij zijn standpunt nog eens. Iedereen zal wat ‘pijn’ moeten voelen, is zijn boodschap.

Onlangs sprak het kabinet af het salaris van bewindslieden niet te verhogen. ‘De ministerraad is zelf begonnen het eigen salaris op nul te zetten.’ Daarmee doelde hij ook op het bevriezen van de ambtenarensalarissen. ‘Niet de ene groep wel en de andere niet.’ Vlak na deze uitspraak van Donner werd staatssecretaris De Vries (Defensie) het eens met de militaire vakbonden: geen nullijn, maar een loonsverhoging van 1 procent.

De vakbeweging is niet te spreken over de houding van Donner, omdat hij vooruitloopt op een sociaal akkoord. ‘Zo gaan we niet met elkaar om in de polder’, zegt een woordvoerder van de FNV. ‘De oproep tot bevriezen is niet goed voor het onderhandelingsklimaat.’

CNV-voorzitter Paas noemt loonmatiging ‘niet het goede recept’. De christelijke vakcentrale wil verder niet ingaan op de losse voorstellen die Donner doet. Eerder riep de minister de bonden nog op de looneisen te verlagen tot hooguit een inflatiecorrectie, ongeveer 1 procent. Nu zinspeelt de minister dus op het bevriezen. De sociale partners (bonden en werkgevers) willen niet reageren op deze – in hun ogen – regelrechte provocatie. Zij wachten eerst af met welk crisispakket het kabinet gaat komen, daarin moet ook de moeilijke knoop over de AOW-leeftijd worden doorgehakt.

Zwijgen geldt ook voor de coalitiepartijen in de Tweede Kamer. Al ‘snapt’ CDA’er Van Hijum ‘de inzet’ van Donner wel. ‘Lonen bevriezen is ook solidair naar de gepensioneerden toe.’ Daarmee wijst hij op veel pensioenen die voor de termijn van vijf jaar worden bevroren. Hij zegt desgevraagd wel dat het ‘mooier’ is als de minister en de sociale partners met één pakket naar buiten komen.

De andere coalitiepartijen zijn minder mild over de aanpak ‘Donner’. Fractieleider Slob van de ChristenUnie vindt dat Donner niet ‘met losse voorstellen’ moet komen. PvdA-Kamerlid Tang denkt dat met Donners uitspraak een sociaal akkoord ‘niet dichterbij is gekomen’. Hij ziet liever een minister die de sociale partners ‘bijeen brengt’.

Meer willen de coalitiepartijen niet over de lonen kwijt. De afspraak is dat de regering niet spreekt tot een crisispakket op tafel ligt. Oppositiepartij de VVD omhelst het bevriezen van lonen. Fractieleider Rutte vindt loonmatiging van belang om de inflatie zo laag mogelijk te houden.

SP-leider Kant staat recht tegenover hem. ‘Het is niet eerlijk dat de gewone mensen moeten inleveren.’ Volgens haar hou je met loonsverhogingen juist de koopkracht overeind. Bovendien denkt ze niet dat die ‘paar procentjes’ inhouden op het loon bedrijven overeind houden.