Bouwend de recessie doorkomen

De eurotekentjes springen de betrokkenen nog net niet in de ogen, maar de recessie biedt departementen wel ‘kansen’. (Oude) wensen maken in het stroperige Den Haag ineens veel kans om snel te worden uitgevoerd.

Naar verluidt bereidt verkeersminister Eurlings een blitse persconferentie voor met zijn collega Van der Laan (Wonen en Wijken). Daar zal een nationaal plan worden aangekondigd. Bouwend willen ze de recessie doorkomen. Hoeveel banen dat oplevert? Het gelegenheidsduo Eurlings en Van der Laan BV laat slechts weten dat ‘het huiswerk goed is gedaan’.

De wedloop om het crisisgeld is in volle gang. Ambtenaren legden vorige week de laatste hand aan hun wenslijsten. ‘Lijstjes-Gerritse’, zijn ze al gaan heten – vernoemd naar de topambtenaren die onder leiding van secretaris-generaal Gerritse van Financiën alle maatregelen in kaart brengt die het kabinet kan nemen in deze crisistijd.

Gerritse en zijn club berekenen of en waar er kan worden bezuinigd. Maar hij beoordeelt ook welke projecten goed kunnen uitpakken voor de economie. En dan blijken vele variaties op de term bouwend de recessie door mogelijk: lerend (Onderwijs), groen (VROM), baggerend (Verkeer en Waterstaat) en isolerend (vele departementen).

Hoeveel geld er te halen valt? De betrokkenen hebben vooralsnog geen idee, al hopen ze wel een miljardje (liefst meerdere) weg te slepen. Op Onderwijs wordt al lang gedroomd over warmte-isolatie voor scholen en kinderdagverblijven. In crisistijd is dat dé oplossing, vindt Onderwijs. Onder het mom: goed voor het milieu, goed voor de leerprestaties – en je houdt bouwvakkers aan het werk.

Bij Jeugd en Gezin hanteert minister Rouvoet dezelfde ideologie. Hij wil jeugdinstellingen bouwen en renoveren. Op het ministerie van VROM staat het isoleren van kantoren hoog op de agenda. ‘Een enorme energiebesparing en goed voor de werkgelegenheid’, aldus een betrokkene. Datzelfde geldt voor het isoleren van huizen. En de monumentenregeling wordt weer van stal gehaald; kerken en oude gebouwen opknappen om Nederland aan het werk te houden.

Alle bouwvakkers aan het werk dus. Maar op de vraag hoeveel ontslagen bankiers op de bulldozer kunnen (er komen immers vooral hoogopgeleide werklozen aan) wordt ongemakkelijk geantwoord. ‘Het is niet zo zinnig om te zeggen: die projecten leveren zoveel manuren werk op’, zegt lobbyclub Bouwend Nederland. ‘Het levert werkgelegenheid op.’

Bij Onderwijs zien ze meer mogelijkheden om te stimuleren dan alleen bouwen. Het departement wil ‘stapelend’ door de recessie heen: het makkelijker maken voor leerlingen om van vmbo over te stappen naar havo en verder. Investeren in de kenniseconomie, is ook een idee dat veelvuldig rondzingt. Het milieu staat hoog op iemands lijstje: een dekkend stelsel van oplaadpunten voor elektrische auto’s.

Aan creatieve plannen geen gebrek, het is dan ook van levensbelang voor departementen om met zinnige ideeën te komen. Want, zo schrijft een CDA-motie voor die Kamerbrede steun kreeg, sommige investeringen kunnen naar voren worden gehaald, maar dan moeten er ook een paar naar achter.

Dan wordt vooral gewezen naar Ontwikkelingssamenwerking. Minister Koenders geeft een half miljard euro uit aan duurzame energie in ontwikkelingslanden. Kan dat geld niet beter in Nederland worden besteed aan dubbel glas, vraagt het CDA zich hardop af.

‘O ja?’ Koenders (PvdA) reageert quasi verbaasd op de stelling dat partijen en andere departementen met hongerige ogen naar zijn departement kijken. ‘Juist de ontwikkelingslanden worden hard getroffen door de klimaatcrisis.’ Nog een voor de hand liggend slachtoffer is de ‘Ecologische Hoofdstructuur’, een groot project van het ministerie van Landbouw om natuurgebieden op te kopen. Die miljoenen moesten gezien de crisis maar beter elders worden ingezet, zoemt het rond. En het geld om langdurige werklozen aan een baan te helpen kan nu maar beter worden besteed aan de werknemers die nu hun baan verliezen.

Deze week begint het kabinet aan de onderhandelingen over de Voorjaarsnota, waarbij ook de departementale stimuleringsplannen de revue zullen passeren. Van een pakket van Obama-achtige proporties is in ieder geval geen sprake. ‘We kunnen onszelf niet uit de recessie stimuleren’, is de algemene overtuiging in Den Haag. De hoop is dat de plannen een klein duwtje in de goede richting geven.