Politieke reacties op het CPB-rapport

Premier Balkenende noemde de ramingen van het CPB over de economie dinsdag ‘buitengewoon ernstig’. Hoe reageren de politieke partijen op het nieuws?

PvdA: hoge werkloosheid grootste zorg
Coalitiepartij PvdA is geschrokken van de snel oplopende werkloosheid. ‘Dat is onze grootste zorg’, stelt PvdA-Kamerlid Paul Tang dinsdag in een eerste reactie. Hij ziet het als een grote opdracht voor het kabinet om te voorkomen dat mensen buiten de boot vallen.

Voor de PvdA tonen de cijfers bovendien aan dat dringend maatregelen nodig zijn om de economie te stimuleren. Tang wil dat het kabinet bij de besprekingen over noodzakelijke ingrepen ook voor ogen houdt hoe het land er na de crisis duurzamer en beter voor kan staan. ‘Het is nu de klap opvangen op de korte termijn en nadenken hoe je er op langere termijn voor wilt staan.’

VVD:
Het kabinet moet alleen dit jaar al ongeveer 10 miljard gaan bezuinigen om het financieringstekort van de overheid niet verder te laten oplopen dan tot 2 procent. Dat zei VVD-leider Mark Rutte dinsdag in een reactie op de economische voorspellingen van het Centraal Planbureau. Rutte wil miljarden weghalen bij de ministeries van Sociale Zaken, Verkeer, Ontwikkelingssamenwerking en bij ‘alle hobby's van de ChristenUnie’. ‘Anders leggen we de ellende bij volgende generaties.’

Op het budget voor ontwikkelingssamenwerking kan 1 miljard gekort worden, meent Rutte. Op de ‘rare kilometerkastjes’ van minister Eurlings kan 3 miljard bespaard worden als de kilometerheffing niet wordt ingevoerd. Verder ziet hij mogelijkheden om te korten op de uitgaven voor gratis schoolboeken en door te snijden in de bureaucratie in de thuiszorg. Ook bij maatschappelijke stages en het kindgebonden budget is volgens Rutte veel geld weg te halen. Hij ziet ook mogelijkheden te bezuinigen op het budget voor re-integratie, bij de bijstand onder 27 jaar en op de WAO-uitkeringen (‘de hoogste in de wereld’).

Tegelijkertijd moet het kabinet geld in de economie pompen door investeringen in wegen, de bouw en het openbaar vervoer naar voren te halen. Op de langere termijn hoopt hij dat de AOW-leeftijd naar 67 wordt verhoogd en dat het kabinet het voor bedrijven eenvoudiger maakt personeel aan te nemen en ook weer te kunnen ontslaan.

D66: grote hervormingen noodzakelijk
De nieuwe economische voorspellingen zijn ‘nog een stevige slok meer dan de somberste verwachtingen’, stelt D66-leider Alexander Pechtold dinsdag in een eerste reactie. Vooral de snel oplopende werkloosheid baart hem grote zorgen.

Volgens D66 moet het kabinet snel besluiten tot grote hervormingen op de arbeidsmarkt en de woningmarkt, zoals bijvoorbeeld een hogere AOW-leeftijd. Daarnaast moeten waar mogelijk uitgaven worden geschrapt en investeringen gedaan die goed zijn voor de kenniseconomie en het onderwijs.

SP: niet bezuinigen op zorg of sociale zekerheid
SP-leider Agnes Kant vreest dat veel mensen geraakt zullen worden door de snel verslechterende economische situatie en de oplopende werkloosheid.

Ze riep het kabinet dinsdag op ervoor te zorgen dat de rekening van noodzakelijke maatregelen niet betaald gaat worden door mensen die het toch al moeilijk hebben. Bezuinigen op onderwijs, zorg of sociale zekerheid is wat haar betreft dan ook uit den boze. ‘Dat is dom en niet sociaal.’ De SP wil snel een pakket maatregelen dat de economie stimuleert.

GroenLinks: niet bezuinigen maar banen redden
Het kabinet moet niet bezuinigen maar banen redden. Dat stelt GroenLinks in een reactie op de CPB-voorspellingen voor de economie. ‘Op korte termijn, de komende twee jaar, gaat het behoud van werkgelegenheid boven een goed beheer van de schatkist’, zegt GroenLinksleider Femke Halsema. Bestrijding van massawerkeloosheid heeft voor haar de absolute topprioriteit. Halsema vreest dat 2009 ‘erger wordt dan het rampjaar 1981’.

Ze pleit voor extra investeringen in duurzame energie, groen bouwen en milieu-innovatie. Scholen en ziekenhuizen moeten op grote schaal geïsoleerd worden en straatverlichting moet LED-lampen krijgen. Op de langere termijn wil GroenLinks wel bezuinigen, bijvoorbeeld op de JSF. Ook moet de hypotheekrenteaftrek hervormd worden, net als de AOW. De belastingen voor de hoogste inkomens moeten dan omhoog.

ChristenUnie: kritieke fase voor Nederland
Voor ChristenUnie-fractievoorzitter Arie Slob is het met het verschijnen van de nieuwe economische ramingen duidelijk dat Nederland een kritieke fase ingaat.

‘Dat vraagt om uiterst doelgerichte maatregelen van het kabinet, maar ook om een samenleving en sociale partners die bereid zijn hun verantwoordelijkheid te nemen’, aldus Slob.