Advies: veiligheid gaat voor privacy

Privacygevoelige informatie over burgers verzamelen en uitwisselen, in het belang van de veiligheid van diezelfde burgers? Gewoon doen, luidt het advies dat de Commissie Veiligheid en Persoonlijke Levenssfeer donderdag gaf aan de ministers Hirsch Ballin (Justitie) en Ter Horst (Binnenlandse Zaken)....

Gewoon doen is tevens de titel van het rapport van de Commissie Veiligheid. Daarmee lijkt vooral te worden bedoeld: Laten we met zijn allen niet te moeilijk doen over het uitwisselen van privacygevoelige informatie.

‘Privacy is niet iets heilig juridisch’, aldus Hirsch Ballin. Hij waarschuwde voor de nadelen van te veel voorzichtigheid. Hij verwees naar een recent geval in Rotterdam: de dood van baby Talysa. Een psychiater schreef haar verwarde vader andere medicijnen voor waar de man agressief van werd, maar meldde dat niet aan de Jeugdzorg. Was dat wel gebeurd, dan was de baby mogelijk weggehaald. Nu bracht de vader zijn kind om.

Een geval van ‘gevaarlijke passiviteit’, aldus Hirsch Ballin. ‘Hulpverleners moeten niet het gevoel hebben dat het geven van zulke belangrijke informatie niet mag vanwege de privacywet.’

Privacy en veiligheid zijn de laatste jaren hete hangijzers in het politieke debat. Vooral drama’s met kinderen hebben de aandacht gevestigd op de nadelen van al te rigoureuze bescherming van de persoonlijke levenssfeer van ontoerekeningsvatbare ouders en verzorgers. Maar ook terreurgevaar speelt een grote rol.

Anderzijds is er grote bezorgdheid onder burgers over oprukkende veiligheidsmaatregelen; er zijn inmiddels duizenden databanken waarin bijvoorbeeld telefoon- en internetverkeer en reisgegevens zijn vastgelegd. En dan zijn er nog de automatische kentekenregistratie op snelwegen en camera’s op straat.

Onder jeugdhulpverleners, agenten of andere ambtenaren bestaat veel onzekerheid over de omgang met privacy. De onderzoekscommissie, onder leiding van oud-burgemeester Annie Brouwer-Korf, vond als gevolg daarvan twee reflexen: ‘We weten niet precies hoe het zit dus we doen maar niks’ en ‘We willen alles weten.’

Zes criteria moeten helderheid bieden bij het verzamelen en delen van privacygevoelige informatie. Een daarvan is: ‘Bedenk vooral wat je moet weten, voordat je begint met het verzamelen van informatie.’

Voor burgers moet vooral duidelijk zijn wat er met hun gegevens in de archieven van de overheid of van hulpverleners gebeurt. Om te voorkomen dat de overheid te ver doorschiet in het verzamelen van gegevens over haar onderdanen, moet er een onafhankelijke, externe toezichthouder komen, vindt de Commissie.

Deze instantie mag alleen controleren, en geen advies geven over wetgeving, zoals het College Bescherming Persoonsgegevens (CBP) nu doet.