Politie vermijdt woord synagoge

De Synagoge Lekstraat in de Amsterdamse Rivierenbuurt is twee weken geleden schriftelijk bedreigd met een aanslag. Afgelopen zondag was het zover: ’s nachts werd een brandende vloeistof voor de deur gedeponeerd....

De schade bleef beperkt omdat het vuur door de sterke rookontwikkeling vanzelf uitging. Van de twee onbekende mannen die getuigen na de aanslag op een motorfiets zagen wegrijden, ontbreekt nog ieder spoor.

De anonieme dreigbrief werd begin deze maand bezorgd op het oude adres van het Joodse kinderdagverblijf in de Synagoge Lekstraat. Het dagverblijf is echter al geruime tijd elders gevestigd. Ron Eisenmann, voorzitter van de Joodse Gemeente Amsterdam: ‘Dat duidt erop dat de daders niet op de hoogte zijn wat zich precies in het gebouw bevindt.’

Vandaar ook, zo vermoedt Eisenmann, dat de aanslag in de nacht van zaterdag op zondag de toegangsdeuren trof van veilinghuis Glerum, gevestigd in hetzelfde pand, een Rijksmonument. De politie vermeed zondag het woord synagoge te noemen, en had het over een aanslag op een veilinghuis. ‘Waarschijnlijk om de zaak klein te houden’, zegt Eisenmann.

Vanaf de buitenzijde, met een Hebreeuwse bijbeltekst over de volle breedte, lijkt het alsof het gebouw aan de Lekstraat uitsluitend dienst doet als synagoge. Het grootste deel wordt in beslag genomen door het veilinghuis. Verder zijn er de synagoge en een Joodse leerschool in ondergebracht.

Volgens Eisenmann is de dreigbrief direct na ontvangst overhandigd aan de politie. Een politiewoordvoerder wil daar niet op reageren. Hij kan evenmin iets zeggen over mogelijke extra beveiliging voor de synagoge en andere Joodse instellingen. ‘Dat zou zeer onverstandig zijn. Juist vanwege de veiligheid doen wij hierover nooit mededelingen.’

Volgens Eisenmann is hem toegezegd dat er wel extra bewaking komt bij Joodse instellingen.

De dreigbrief en de aanslag hebben volgens hem veel onrust veroorzaakt in de Joodse gemeenschap. De synagoge is in 1937 gebouwd in de Rivierenbuurt, waar in de jaren voor de Tweede Wereldoorlog veel uit nazi-Duitsland gevluchte Joden een onderkomen vonden, onder wie Anne Frank en haar familie.

Voor de Duitse inval in 1940 woonden er ruim 17 duizend Joden, ongeveer dertig procent van de totale bevolking van de Rivierenbuurt. Onder de Duitse bezetter moesten de bewoners hun verplichte gele davidsster kopen in de nieuwe synagoge.

Vanaf 1943 was het gebedshuis opslagplaats van huisraad van naar de vernietigingskampen afgevoerde Joodse bewoners. De meesten werden vermoord, slechts een paar duizend keerden na de oorlog terug.

Van 1985 tot in 1999 was het inmiddels naar de Plantage Kerklaan verhuisde Verzetsmuseum ondergebracht in de synagoge. Begin deze eeuw werd het monumentale pand opgekocht door stadsdeel Zuider-Amstel.

Eisenmann, die zondag en maandag overlegde met stadsdeelvoorzitter Adema over de te nemen maatregelen: ‘Wat ons vooral verbijstert, is het uitblijven van enig politie-ingrijpen bij de recente anti-Israël demonstratie in Amsterdam, waar luid en straffeloos antisemitische leuzen werden geroepen.

‘Dat ook een politicus, Van Bommel van de SP, daaraan deelnam, is schandelijk. Wij hebben ons inmiddels aangesloten bij de klacht van Bram Moszkowicz tegen Van Bommel. De eerste stap was een antisemitische tekst, daarna kwam de aanslag op onze synagoge. Wat de derde stap zal zijn, durf ik niet te zeggen.’