Praten tot het Land van de Vrijheid er is

Een joods-islamitisch duo geeft vmbo-leerlingen – de meeste moslim – les over het conflict in het Midden-Oosten...

Joden en Palestijnen moeten net zo lang praten tot ze een nieuw multicultureel, democratisch land vormen, zegt vmbo-leerling Mimoun (16) van het Vader Rijn College in Utrecht. ‘Dat land heet LOF’, vervolgt hij plechtig. ‘Land Of Freedom.’

Daags voor Holocaust Memorial Day – die vandaag wereldwijd plaatsvindt – heeft Mimoun samen met zijn klasgenoten oplossingen bedacht voor de strijd in het Midden-Oosten. Opdracht was: speel de Verenigde Naties na en kom met creatieve ideeën. Die hebben de leerlingen wel: van een vredesfeest met gasten als rapper Ali B. en VN-secretaris-generaal Ban Ki-moon tot het organiseren van een ‘werelddebat’ waarbij de wensen van beide partijen worden gerespecteerd. Overigens moet Groot-Brittannië voor de kosten opdraaien, omdat die in 1948 zowel de Joden als de Arabieren bedroog door ze een eigen staat te beloven.

Dat het conflict een gecompliceerde geschiedenis heeft, hebben de scholieren de afgelopen weken geleerd van de rechtenstudenten Ali Diouri (moslim) en Hanna Streng (joods), beiden 21 jaar. Samen geven de peer educators zes lessen over de Tweede Wereldoorlog en het Midden-Oosten.

Het project is een initiatief van adviesbureau Diversion, dat zich richt op maatschappelijke innovatie. Aanleiding was het incident tijdens de Dodenherdenking in 2003 in het Amsterdamse stadsdeel De Baarsjes, waarbij Marokkaans-Nederlandse jochies voetbalden met herdenkingskransen. Vervolgens bleek dat veel docenten de Holocaust nauwelijks durfden te behandelen wegens de heftige reacties bij islamitische leerlingen.

Hoewel de 1.300 doden van Gaza nog vers op het netvlies staan, blijven de emoties in de Utrechtse 4-vmbo-klas – de meeste leerlingen hebben een islamitische achtergrond – binnen de perken. De peer educators mijden bewust discussies over dodentallen. ‘Persoonlijk vind ik het moeilijker om deze lessen nu te geven’, zegt Diouri. ‘Vanwege Gaza is het lastig om het conflict van beide kanten te bekijken. Toch is dat belangrijk. Het is onze doelstelling de verschillen kleiner te maken.’

Ook Streng wil bijdragen aan een beter begrip van wat zich afspeelt in het Midden-Oosten. ‘Jongeren reageren vaak op basis van gevoel, zonder dat zij kunnen onderbouwen waarom zij iets vinden. Ik hoop dat ze door onze lessen kennis opdoen en meer naar een middenweg neigen.’

Maandagmiddag staat de ontstaansgeschiedenis van Israël op het programma. Is het eerlijk om Joden een eigen staat te geven, vraagt Streng. ‘Nee’, zegt Zaman (17), een pittige scholiere van Iraakse afkomst, ‘want de Arabieren woonden er het eerst’. Diouri wijst naar het schoolbord, waarop hij eerder schreef dat 1200 jaar voor Christus de Joden in Jeruzalem woonden. Daarna kwamen de Romeinen (70 na Christus), de Arabieren (638) en de Turken (1516). ‘Kijk puur naar de geschiedenis’, doceert Diouri.

Het joods-islamitische duo wil ook vooroordelen doorbreken. Zo had Streng in een andere klas een jongen die beweerde dat hij Joden kon herkennen aan hun grote neus, totdat hij hoorde dat zijn gelegenheidsjuf ook joods was. Andersom wist Diouri in een witte klas, die bekend stond als anti-Marokkaans, respect af te dwingen.