Veruit de meeste goede voornemens die met Nieuwjaar worden uitgesproken, hebben betrekking op gezonder leven. Miljoenen mensen nemen zich opnieuw voor te stoppen met roken, meer te bewegen, minder te eten.

Helaas: van wie zich voorneemt te stoppen met roken houdt volgens de Stichting Volksgezondheid en Roken (Stivoro) 12 procent het vol. Van de afvallers weegt zelfs een ontmoedigende 95 procent weer evenveel of zelfs meer. Uit onderzoek blijkt dat de meeste mensen vijf jaar achtereen hetzelfde goede voornemen hebben voor ze in hun opzet slagen.

Dat heeft niet per se met gebrek aan wilskracht te maken, meent hoogleraar gezondheidspsychologie Denise de Ridder. 'De mens is geen thermostaat', zegt ze: het contrast tussen wens en werkelijkheid is niet meteen voldoende om actie uit te lokken. Wilskracht vergt energie en die is niet onuitputtelijk, aldus De Ridder. Daarbij komt dat gezondheidsdoelen per definitie 'verre doelen' zijn. 'Ongezondheid dreigt pas op lange termijn, het is moeilijk om voor je gezondheid iets na te laten waarvan je nu de lol ondervindt.'

Stappenplan
Het kan helpen om zoveel mogelijk familie en vrienden van je goede voornemens op de hoogte te stellen. Andere gouden tips: een stappenplan maken, voornemens op papiertjes schrijven en die overal neerleggen, geen ongezond eten of sigaretten in huis halen, verleidelijke situaties vermijden en een afscheidsritueel bedenken (het laatste pakje sigaretten begraven bijvoorbeeld).

De Ridder raadt mensen die willen afvallen aan zich niet meteen alles te ontzeggen. Een zerotolerancebeleid heeft als gevolg dat een klein gebakje al wordt gezien als een teken van mislukking. Dat kan leiden tot doorslaan, in de Amerikaanse vakliteratuur ook wel omschreven als het what-the-hell-effect.

Onderzoek moet aantonen of haar hypothese juist is. Mensen die willen afvallen wordt gevraagd bij te houden hoe vaak ze in verleiding worden gebracht en hoe ze daarop reageren. Met experimenten wil De Ridder beoordelen of het zin heeft mensen gedoseerd aan hun verlangen naar lekkers te laten toegeven.